Küresel siyasetin en sıcak eksenlerinden biri olan Washington-Kiev hattında sular bir türlü durulmuyor. Göreve gelmesinden bu yana Joe Biden dönemindeki Ukrayna stratejisini kökten değiştiren ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasındaki ilişkiler, zaman zaman varılan taktiksel uzlaşılara rağmen yeniden tırmanışa geçti. Son günlerde hedef tahtasına oturtulan Kiev yönetimi, Beyaz Saray'ın baskısı altında alternatif yollar aramayı sürdürüyor.
Vaatler, Tartışmalar ve Kameralar Önünde Yaşanan Gerilim
Trump’ın seçim sürecindeki en büyük vaatlerinden biri olan "Savaşı 24 saat içinde sonlandırma" söylemi, küresel siyasette yankı bulsa da sahada somut bir karşılık görmedi. Ukrayna’ya sağlanan milyarlarca dolarlık askeri ve mali yardımı sert bir dille eleştiren Trump, savaşın sorumluluğu konusunda sık sık Zelenskiy’yi hedef alıyor.
İki lider arasındaki anlaşmazlığın kırılma noktası ise kameralar karşısında yaşanan diyaloglar oldu. Nadir toprak elementleri anlaşması için bir araya gelindiği esnada, Ukrayna tarafının ABD’li liderleri pasif kalmakla suçlaması üzerine Beyaz Saray kanadı sert tepki gösterdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in "saygısızlık" suçlamasına, Trump’ın "Bize ne hissedeceğimizi dict etmeye kalkma" çıkışı eklenince diplomatik kriz alenileşti.
Nadir Madde Pazarlığı ve Enerji Tesisleri Düğümü
Liderler arasındaki diplomatik temaslar, Mayıs ayında imzalanan ve kritik madenlerin kullanımını içeren "Ekonomik Ortaklık Anlaşması" ile kısa süreli bir bahar havasına girdi. Ancak bu yumuşama uzun sürmedi. Kiev’in "önce ateşkes, sonra nihai imza" şartı, sabırsızlanan Trump kanadında hoşnutsuzluk yarattı.
Krizin son boyutu ise enerji altyapılarına düzenlenen saldırılar üzerinden şekilleniyor. Ukrayna ordusunun Rus rafinerilerini ve dizel tesislerini hedef almasını sert bir dille eleştiren Trump, Kiev yönetimini dünya ekonomisini riske atmakla suçladı. Çözüm için Ukrayna’da yeni bir liderin ve seçimin zamanının geldiğini ima eden ABD Başkanı, Rusya ile küresel pazarlara yakıt tedariki konusunda vardığı mutabakatla müttefiklerini şaşkına çevirdi.
İstihbarat Tehdidi ve İhlal Edilen Ateşkes İddiaları
Gelinen noktada Washington ile Kiev arasındaki bardağı taşıran son damla, Moskova ve Washington arasında enerji altyapılarına yönelik ilan edilen "saldırmazlık" mutabakatı oldu. Trump’ın uzlaşma sağlandığı yönündeki açıklamalarına karşın Zelenskiy, durumdan resmi olarak haberdar edilmediğini ancak bu fikri desteklediklerini belirtti. Ancak çok geçmeden Kiev, Rus ordusunun enerji tesislerini vurmaya devam ettiğini bildirerek duyurulan ateşkesin kâğıt üzerinde kaldığını savundu.
Bölgedeki Avrupalı müttefiklerden sızan bilgilere göre Washington, Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıların durdurulmaması halinde Kiev yönetimine sağlanan kritik istihbarat akışını kesmekle tehdit ediyor. İki ülke ilişkileri, barış planı taslakları ve liderlik tartışmalarının cenderesinde belirsizliğini koruyor.
