İttifakta Kademeli Dönüşüm Sinyalleri
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, İsrailli bazı yetkilileri Washington’ın İran politikasını ve Amerikan kamuoyunu manipüle etmeye çalışmakla suçlaması, iki müttefik arasındaki ilişkilerin geleceğini yeniden tartışmaya açtı. Tel Aviv’in Washington üzerindeki geleneksel nüfuzunu açıkça eleştiren Vance’in bu çıkışı, ABD iç siyasetinde ve Orta Doğu dengelerinde yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor. Filistinli siyaset uzmanları ve bölge analistleri, yaşanan bu gerilimin radikal bir kopuşa yol açmasa da ilişkilerin parametrelerini kökten değiştirebileceğini öngörüyor.
"Çıkar Ayrımı" ve Yeni Savaş Karşıtlığı
Başkan Yardımcısı JD Vance, yaptığı zehir zemberek açıklamalarda, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri müdahalelerini sınırlandırma yanlısı olan Cumhuriyetçi vizyonu net bir şekilde ortaya koydu. Washington'ın kararlarının yine Washington’da alınması gerektiğini vurgulayan Vance, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleme çabalarının, ABD’yi bölgede yeni ve sonu gelmez bir savaşa sürüklememesi gerektiğini belirtti.
İsrail hükümeti içindeki bazı kesimlerin ABD-İran diplomatik süreçlerini baltalamaya çalıştığını iddia eden Vance, kendisine yönelik eleştirilere "Cehenneme kadar yolunuz var" diyerek sert bir yanıt verdi. Bu restleşme, Washington ile Tel Aviv arasında özellikle İran stratejisi konusunda yaşanan derin vizyon ayrılığını ilk kez bu kadar şeffaf bir şekilde gözler önüne serdi.
İsrail’in "Vance" Kaygısı ve Erken Karalama Kampanyaları
Uzmanlara göre, Vance’in çıkışları ani bir eksen kayması değil, aylardır savunduğu "yurt dışı askeri müdahaleleri azaltma" doktrininin bir yansıması. Ancak bu durum, Washington’ı kendi bölgesel çıkarları doğrultusunda hareket ettirmeye alışkın olan Tel Aviv yönetiminde ciddi bir alarm durumuna yol açmış durumda.
İsrail uzmanı Haldun el-Bergusi, İsrail’in özellikle Donald Trump sonrası dönemde Vance’in güçlü bir başkan adayı olma ihtimalinden derin endişe duyduğunu belirtiyor. Bergusi’ye göre, Vance’i hedef alan erken siyasi kampanyaların arkasında, onun Beyaz Saray’a çıkması halinde ABD’nin İsrail’i korumak için bölgesel savaşlara girme hevesinin tamamen kırılacağı korkusu yatıyor.
Geleneksel Destek Tabanı Erirken İsrail "Stratejik Bir Yüke" mi Dönüşüyor?
Sorunun sadece kişisel polemiklerden ibaret olmadığını vurgulayan siyasi analist İsmet Mansur ise Binyamin Netanyahu hükümetinin izlediği agresif politikaların ABD içindeki geniş kitlelerle olan uçurumu büyüttüğüne dikkat çekiyor. Netanyahu’nun Amerikan iç siyasetinde açıkça Cumhuriyetçi kanada yaslanması, Demokrat Parti içindeki geleneksel İsrail desteğini ciddi şekilde aşındırdı. Gazze ve Lübnan cephelerindeki belirsizlik ve sivil can kayıpları, Amerikan kamuoyundaki İsrail algısını tarihin en düşük seviyelerine çekti.
Yebus Araştırmalar Merkezi Müdürü Süleyman Beşarat da benzer bir tespitte bulunarak, ABD'de İsrail’in artık Amerikan çıkarlarını koruyan bir karakol olmaktan çıkıp, bu çıkarlar üzerinde taşınması zor bir "yük" haline geldiği kanaatinin güçlendiğini ifade ediyor. Washington, uluslararası arenada Tel Aviv’in hukuk ihlallerini savunmakta giderek daha fazla zorlanıyor.
Kopuş Yok Ama Mesafe Açılıyor
Tüm bu gerilimlere rağmen analistler, Washington ve Tel Aviv arasında yapısal bir kopuştan bahsetmek için henüz erken olduğu görüşünde birleşiyor. Trump yönetiminin hala İsrail’in tezlerine en yakın Amerikan yönetimi olmaya devam ettiğini hatırlatan uzmanlar, ilişkilerin seyrini büyük ölçüde sahada yaşanacak gelişmelerin belirleyeceğini kaydediyor.
Ancak Netanyahu’nun kişisel ve siyasi beka hesapları ile ABD’nin bölgesel istikrar arayışı çelişmeye devam ettiği sürece, iki başkent arasındaki mesafenin kademeli olarak açılması ve tarihte eşine az rastlanır bir siyasi gerilim dalgasının dalga dalga yayılması kaçınılmaz görünüyor.
