Yemen genelinde yaklaşık dört yıldır büyük ölçüde sağlanan ve milyonlarca insana nefes aldıran kırılgan askeri sükunet, gökyüzünde yaşanan tehlikeli bir egemenlik kriziyle sarsıldı. İran’a ait sivil bir yolcu uçağının, Husilerin kontrolündeki başkent Sana’da yer alan havalimanına izinsiz iniş girişimi, Yemen hükümeti ile Husi milisleri arasındaki askeri gerilimi yıllar sonra yeniden zirveye taşıdı.
Sana Havalimanı pistlerinin vurulması ve Suudi Arabistan topraklarına yönelik füze misillemeleriyle büyüyen kriz, ülkeyi yeniden topyekun bir iç savaşın eşiğine getirdi.
Egemenlik İhlali mi, Sivil Uçuş mu?
Krizin fitili, İran’ın yaptırım listelerindeki havayolu şirketi Mahan Air’e ait bir uçağın 3 Temmuz’da Sana’ya doğrudan gerçekleştirdiği seferle ateşlendi. Yemen hükümeti, yaklaşık 10 yıl aradan sonra Tahran’dan Sana’ya yapılan bu ilk doğrudan uçuşu "hükümetin bilgisi dışında yapılmış açık bir egemenlik ihlali" olarak nitelendirerek sert şekilde kınadı.
Gerilim, 13 Temmuz günü ikinci bir İran uçağının daha Sana Uluslararası Havalimanı’na iniş yapmak üzere Yemen hava sahasına girmesiyle zirveye ulaştı. Yemen hükümetine bağlı askeri unsurlar, uçağın inişini engellemek amacıyla havalimanı pistlerini hedef alarak operasyon düzenledi. Bu hamle üzerine İran uçağı rotasını acil olarak batıya çevirerek Husilerin denetimindeki Hudeyde Havalimanı’na iniş yapmak zorunda kaldı.
Husilerden Suudi Arabistan’a Misilleme
Sana Havalimanı’na yönelik operasyonu "doğrudan savaş ilanı" olarak kabul ettiklerini duyuran Husiler, askeri yanıt vermekte gecikmedi. Husi milisleri, Suudi Arabistan’ın güneyinde yer alan Abha Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan çok sayıda balistik füze ve intihar insansız hava aracı (İHA) fırlattı.
Riyad liderliğindeki koalisyon güçleri hava savunma sistemlerinin devreye girerek tehditleri havada imha ettiğini açıklarken, saldırı girişimi bölgedeki bölgesel savaş riskini yeniden körükledi.
Orduda Kırmızı Alarm: "Sabrımız Tükendi!"
Sınır hatlarında askeri hareketlilik artarken, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi ordu ve güvenlik bürokrasisine "en yüksek hazırlık seviyesine geçilmesi" talimatını verdi. Alimi, Yemen hava sahasında korsan uçuşlarla fiili durum yaratılmasına asla izin vermeyeceklerini vurguladı.
Yemen Savunma Bakanı Tahir el-Ukayli ise kameralar karşısına geçerek çok daha sert bir ton kullandı. El-Ukayli, "Sabrımız tükendi. Egemenliğimize yönelik her türlü illegal girişime, sahada hak ettiği askeri karşılığı en sert biçimde vereceğiz" diyerek Husi yönetimine gözdağı verdi.
Esir Takası Süreci İptal Edildi
Askeri tırmanış, diplomatik kanallarda da yıkıcı sonuçlar doğurdu. Taraflar arasında 11 Temmuz’da yapılması planlanan geniş kapsamlı esir takası müzakereleri, tırmanan güvenlik krizi gerekçe gösterilerek süresiz olarak ertelendi.
Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilciliği de acil durum koduyla yayımladığı mesajda, askeri tırmanışın Yemen halkının yıllardır beklediği kalıcı barış fırsatını tamamen yok edebileceği uyarısında bulunarak tüm tarafları derhal aklıselime ve diyalog masasına dönmeye davet etti. Yemen’de 2022 yılından bu yana sağlanan sessizlik ortamının yerini yeniden top seslerine bırakıp bırakmayacağını önümüzdeki günlerde tarafların atacağı askeri adımlar belirleyecek.
