İran Gemilerden Milyon Dolarlar Topluyor
Küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, bu kez jeopolitik gerilimlerle değil, Tahran yönetiminin uygulamaya koyduğu gizli bir mali hamleyle gündemde. Uluslararası deniz taşımacılığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre İran, boğazı kullanan büyük tonajlı gemilerden "çevre ve güvenlik" gerekçesiyle fahiş geçiş ücretleri almaya başladı. Geminin büyüklüğüne ve taşıdığı yüke göre değişen bu tarifelerin, sefer başına 2 milyon dolara kadar ulaştığı belirtiliyor.
"Çevre Vergisi" Adı Altında Devasa Gelir
Resmi olarak uluslararası su yolu statüsünde bulunan ve deniz hukukuna göre "zararsız geçiş" hakkının garanti altına alındığı Hürmüz Boğazı'nda, İran'ın bu adımı küresel lojistik sektöründe şok etkisi yarattı. Tahran'ın, boğazın kendi karasularına bakan tek hatlı koridorlarını gerekçe göstererek, rotayı kullanan tanker ve şileplerden yüksek meblağlarda nakit ya da transfer ücreti talep ettiği ifade ediliyor. Sektör temsilcileri, bu uygulamanın herhangi bir uluslararası yasal dayanağı olmadığını vurgularken, Tahran’ın üzerindeki ekonomik yaptırımları bu yolla hafifletmeye çalıştığı yorumları yapılıyor.
Küresel Tedarik Zinciri Yeni Bir Zam Dalgasıyla Karşı Karşıya
Dünya petrol trafiğinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik rotadaki ek maliyetler, küresel piyasaları da doğrudan tetikleme riski taşıyor. Deniz taşımacılığı yapan dev şirketlerin, bu yüksek ücretleri navlun fiyatlarına ve nihai ürün maliyetlerine yansıtması bekleniyor. Uzmanlar, İran’ın başlattığı bu uygulamanın kalıcı hale gelmesi durumunda, özellikle enerji koridorunda lojistik maliyetlerin katlanacağı ve bunun küresel bir enflasyon dalgasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Uluslararası Tepkiler Kapıda
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve küresel ticaret aktörleri, yaşanan bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Normlara göre transit geçişlerde devletlerin tek taraflı olarak bu büyüklükte harçlar kesmesi hukuka aykırı kabul ediliyor. Ancak bölgedeki askerî ve siyasi ağırlığını kullanan Tahran yönetiminin, geçişine izin vermediği ya da alıkoyduğu gemileri emsal göstererek şirketler üzerinde baskı kurduğu gelen bilgiler arasında. Önümüzdeki günlerde başta ABD ve Avrupa Birliği olmak üzere, küresel ticaret devlerinin bu duruma karşı diplomatik veya operasyonel bir hamle yapıp yapmayacağı merak konusu.
