Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomide halihazırda yüksek seviyelerde seyreden kamu borç stoku ile tırmanışa geçen borçlanma maliyetleri arasındaki etkileşimin makroekonomik dengeleri zorladığını açıkladı. IMF'nin Mali İzleme Raporu kapsamında yayımlanan analizde, yükselen faiz oranlarının bütçe açıklarını derinleştirdiği ve ülkelerin mali hareket alanını ciddi şekilde kısıtladığı vurgulandı.
Tahvil Getirileri Son 20 Yılın Zirvesinde
Gelişmiş ekonomilerde uzun vadeli devlet tahvili getirilerinde gözlenen keskin tırmanış, kamu borçlanma maliyetlerinin hızla artmasına yol açıyor. Rapora göre, G7 ülkelerinin 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin ortalaması şubat-eylül döneminde 1 puandan fazla artış göstererek son 20 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.
Bu yükselişte; petrol fiyatlarında yaşanan şoklar, yapışkan enflasyon baskıları, güçlü yatırım talebi ve yapay zeka odaklı büyüme beklentileri etkili olurken; yüksek borçluluk seviyeleri ve gelecek dönemdeki yoğun tahvil ihraç beklentileri de borçlanma maliyetlerini yukarı yönlü besliyor.
Küresel Borç 2030'da İkinci Dünya Savaşı Seviyesine Ulaşabilir
IMF, küresel kamu borcunun 2030 yılına kadar küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) %100’ünü aşacağını öngörüyor. Küresel borç stokunun bu oranlara ulaşması, tarihsel olarak en son İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından gerçekleşmişti.
Büyük ekonomilerde yükselen tahvil getirilerinin küresel finansal piyasalar kanalıyla diğer ülkelere de sıçradığına dikkat çekilen raporda, bu durumun özellikle gelişmekte olan piyasaların borç dinamiklerini olumsuz etkilediği ifade edildi.
Faiz Faturası Artıyor, Kamu Yatırımları Baskı Altında
Devletlerin ortalama borçlanma maliyetinin 2021'deki %2,3 seviyesinden 2031 itibarıyla %3,7'ye tırmanması bekleniyor. Tırmanan faiz ödemeleri; kamu yatırımları, altyapı projeleri ve sosyal harcamalar için ayrılabilecek kaynakları daraltırken, hükümetlerin olası ekonomik krizlere karşı müdahale kapasitesini de zayıflatıyor.
Ayrıca, bazı gelişmiş ülkelerde borç vadesinin kısaltılmış olması, politika faizlerindeki artışın bütçelere çok daha hızlı yansımasına neden oluyor. Merkez bankalarının yüksek faiz ortamını beklenenden daha uzun süre korumak zorunda kalması ise borç sarmalını derinleştirme riski taşıyor.
Reform Adımlarının Ertelenmesi Maliyeti Artırıyor
IMF, borç yükü yüksek gelişmiş ekonomilerin orta vadeli, somut ve gerçekçi varsayımlara dayalı mali konsolidasyon planlarını bir an önce devreye sokması gerektiğini belirtti. Gelişmekte olan ekonomilere mali kırılganlıklarını azaltma ve borç yönetimini güçlendirme çağrısı yapılırken, dış finansman imkanları kısıtlı düşük gelirli ülkelerde ise vergi tabanının genişletilmesi ve harcama verimliliğinin artırılması gerektiği vurgulandı.
Mali uyum süreçlerinin ertelenmesinin faiz yükünü daha da ağırlaştıracağını belirten IMF yetkilileri, gecikilecek her dönemin ileride uygulanacak tedbirleri çok daha kapsamlı ve maliyetli hale getireceği uyarısında bulundu.
