NATO Ankara Zirvesi, küresel jeopolitiğin en hassas dönemlerinden birinde kritik kararlara ve stratejik hamlelere sahne oldu. Zirvenin yansımalarını değerlendiren Avrupa Komşuluk Konseyi (ENC) Müdürü Samuel Doveri Vesterbye, Ankara'nın hem iç politikada hem de uluslararası ilişkiler sahnesinde çok büyük bir diplomatik başarı elde ettiğini vurguladı. Vesterbye’a göre Türkiye, Avrupalı müttefikler ile Washington arasında baş göstermesi muhtemel yapısal krizlerin önüne geçerek, İttifak’ın ihtiyaç duyduğu "birlik ve beraberlik" imajının mimarı oldu.
Ankara-Washington Hattında Olumlu Atmosfer, Paris ile Yeni Sayfa
Zirvenin iç siyasete ve ikili ilişkilere yansımalarını yorumlayan Vesterbye, Türkiye’nin ABD ile olan ilişkilerinde çok ciddi bir ivme kazandığının altını çizdi. Bununla birlikte, geçmişte diplomatik gerilimlerle gündeme gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron arasındaki ilişkilerde de Ankara’da belirgin bir yumuşama dönemi başladı.
Türkiye’nin uzun süredir masada çözüm bekleyen CAATSA yaptırımları ve F-35 savaş uçağı programına geri dönüş talepleri hakkında henüz nihai ve resmi bir karar çıkmamış olsa da zirvede yakalanan yapıcı diplomatik atmosfer, yakın gelecek için oldukça iyimser bir tablo sunuyor.
ABD'nin Mesafeli Durduğu Projede Türkiye Var
Zirve bildirisinde kamuoyunun gözünden kaçan ancak geleceğin askeri teknolojilerini şekillendirecek kritik bir detay öne çıktı: NATO bünyesinde kurulacak Yapay Zeka Mükemmeliyet Merkezi.
Vesterbye, Washington yönetiminin bu adıma oldukça mesafeli ve soğuk yaklaştığını aktardı. Buna karşın Fransa, Türkiye, İngiltere ve Almanya’nın ortak iradesiyle projenin zirve sonuçlarına dahil edilmesi, Türkiye’nin askeri ve teknolojik vizyonu açısından çok büyük bir kazanım olarak kayıtlara geçti.
Trump’ın Seçim Hesapları ve Petrol Krizi Kısıtlaması
Zirvede liderlerin zaman zaman İsrail, İspanya ve Grönland ekseninde sert çıkışlar yapmasına rağmen genel olarak uzlaşmacı bir ton korundu. ABD Başkanı Donald Trump’ın bu zirveyi iç politikada bir zafer olarak kullanmak istediğini belirten Vesterbye, ABD liderinin polemiklerden kaçınma nedenini ekonomik dengelere bağladı. İran ile yaşanan gerilimlerin küresel petrol ve enerji fiyatlarını tırmandırma riski, Trump’ın seçmen desteğini doğrudan tehdit ediyor. Bu sebeple ABD kanadı, zirvede anlaşmazlıkları büyütmek yerine olumlu çıktılara odaklanmayı tercih etti.
Yüzde 60 Sınırı Aşılabilir
Avrupa ile ABD arasında derinlerde yatan yapısal güven sorununun devam ettiğini ifade eden ENC Müdürü, bu güvensizliğin Avrupa’yı savunma alanında daha bağımsız ve otonom hareket etmeye zorladığını söyledi. Kısa vadede yeni finansman mekanizmaları ve ortak savunma tedariki süreçlerinin hız kazanacağını belirten Vesterbye, çarpıcı bir projeksiyonda bulundu:
"2030’lu yıllara gelindiğinde Avrupa Birliği’nin kendi içinden yapacağı savunma tedarikinin toplam oranının yüzde 50’ye ulaşması bekleniyor. Eğer Türkiye, Avrupa Birliği’nin bu ortak savunma projelerine entegre edilirse, bu oran çok rahat bir şekilde yüzde 60’ın üzerine çıkacaktır."
Bu durum, Türkiye’nin sadece NATO’nun askeri kanadında değil, Avrupa’nın gelecekteki bağımsız savunma mimarisinde de vazgeçilmez bir aktör olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
