Ermenistan İçin Yol Ayrımı Kapıda
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi, haziran başında yapılan parlamento seçimlerinden yüzde 49,74 oy oranıyla zaferle çıkarak mecliste tek başına hükümet kurma gücünü elde etti. Ancak iç siyasette sağlanan bu başarı, ülkenin dış politikadaki devasa sıkışmışlığını çözmeye yetmedi. Erivan yönetimi bir yandan Avrupa Birliği (AB) ile entegrasyonu derinleştirmek isterken, diğer yandan Rusya güdümlü Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) içindeki varlığını sürdürmeyi hedefliyor. Moskova'daki stratejik çevreler ise bu ikili stratejinin sürdürülemez olduğunu net bir dille ifade ediyor.
"İkili İlişkiler Ağır Yara Alıyor"
Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (MGIMO) Öğretim Üyesi Nikolay Silayev, seçim sürecindeki muhalif baskılara dikkat çekerek sonuçların meşruiyetini sorguladı. Hükümetin kurulacak olmasına rağmen Ermenistan'ın yapısal sorunlarının masada kaldığını belirten Silayev, Rusya'nın dostane ilişkileri sürdürme arzusuna karşılık Erivan'ın bu bağları sabote ettiğini savundu.
Rusya'nın bundan sonraki süreçte "karşılıklılık" esasına göre pozisyon alacağını vurgulayan Silayev, Ermenistan'ın AEB'den kopmasının an meselesi olduğunu ileri sürdü. Bu olası ayrılığın faturasının Erivan için çok ağır olacağını belirten uzman, "Yapılan ekonomik projeksiyonlar, Ermenistan'ın gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 15 ile yüzde 23 arasında bir kayba uğrayabileceğini gösteriyor" dedi. Ekonomik entegrasyonların temelinde karşılıklı güvenin yattığını hatırlatan Silayev, daha cazip bir teklif gelene kadar mevcut ittifakta kalma politikasının müttefiklik ruhuna aykırı olduğunu sözlerine ekledi.
"Ermenistan Her Tarafa Oynamayı Bırakmalı"
Siyaset uzmanı Vitaliy Arkov da Ermenistan'ın aynı anda iki farklı kutupta yer almasının imkansızlığına değindi. Erivan'ın "her tarafa oynama" stratejisinin sonuna gelindiğini ifade eden Arkov, ekonomik gerçekler rasyonel şekilde incelendiğinde AEB'nin Ermenistan için alternatifsiz olduğunu savundu. Rusya ve Kazakistan gibi devasa pazarların Ermenistan ürünleri için kritik önemde olduğunu söyleyen Arkov, Rus gazının Erivan'a halen oldukça avantajlı fiyatlarla sunulduğunu anlattı.
Batı'nın Ermenistan'ı tam üye olarak kabul etme niyetinin olmadığını, AB'nin genişleme planlarında yalnızca Ukrayna ve Moldova isimlerinin telaffuz edildiğini belirten Arkov, şu dikkat çekici analizi yaptı:
"Türkiye ve Gürcistan gibi jeopolitik ve ekonomik ağırlığı çok daha yüksek ülkeler bile yıllardır kapıda bekletiliyor. Üstelik Ermenistan'ın AB ile doğrudan bir coğrafi sınırı dahi yok. Bu şartlar altında AB üyeliği rasyonel bir hedef olamaz."
Rusya'dan İlk Ticari Sinyaller Geldi
Moskova'nın son dönemde Ermenistan menşeili çok sayıda tarım ürününün ithalatına kısıtlama getirmesini değerlendiren Arkov, bu hamlenin diplomatik bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. Ermenistan'ın coğrafi gerçeklerden kaçamayacağının altını çizen Rus uzman, Erivan'ın Washington ya da Brüksel'in çıkarlarına hizmet eden bir bölge dışı enstrüman olmak yerine; komşuları olan Türkiye, Rusya, İran, Azerbaycan ve Gürcistan ile yapıcı, dostane ilişkiler geliştirmesi gerektiğini vurguladı.
