Savaşın 100. Gününde Petrol Piyasası
Orta Doğu’da patlak veren küresel ölçekli kriz, enerji piyasalarında deprem etkisi yaratmaya devam ediyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla başlayan ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle derinleşen çatışma sürecinde kritik 100 gün geride kaldı. Sahadaki askeri hareketlilik ve diplomatik kulislerden sızan haberlerle sert dalgalanmalar yaşayan Brent petrolün varil fiyatı, masadaki anlaşma beklentilerine rağmen savaş öncesi dönemin oldukça üzerinde seyrediyor.
Çatışmaların fitili ateşlenmeden önce, 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesinde sakin bir kapanış yapan Brent petrol, geride kalan 100 günde adeta küresel ekonominin tansiyonunu ölçen bir barometreye dönüştü. Hafta kapanışını 93,09 dolardan yapan kara altın, diplomasi trafiğinin yarattığı iyimserliğe rağmen savaş öncesine göre yüzde 28,4 daha pahalı.
Mart Ayında 119 Dolar Şoku: Nisan 2020'den Sonra En Hızlı Yükseliş
Savaşın ilk evrelerinde İran’ın misilleme adımları ve dünya petrol ticaretinin şah damarı konumundaki Hürmüz Boğazı’nın güvenliğine yönelik endişeler arz krizini tetikledi. Takvimler 6 Mart’ı gösterdiğinde 90 dolar barajını yıkan Brent petrol, haftayı 92,69 dolardan kapatarak Nisan 2020’den bu yana görülen en agresif haftalık yükselişine (%27,9) imza attı.
Mart ayının ikinci haftasında ise piyasalardaki oynaklık zirve yaptı. 9 Mart’ta son yılların en yüksek seviyesi olan 119,5 dolara fırlayan fiyatlar; stratejik rezervlerin devreye sokulması ve "savaş kısa sürebilir" açıklamalarıyla ertesi gün 81,16 dolara kadar çakılsa da Hürmüz Boğazı'ndaki fiili tehditler düşüşün kalıcı olmasını engelledi.
Trump’ın Masasındaki Seçenekler Fiyatı 126 Dolara Taşıdı
Nisan ayı başında tarafların geçici bir nefes alması piyasaları bir anlığına rahatlattı. 8 Nisan’da Washington ve Tahran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkes kararı, petrol fiyatlarında yüzde 17,3’lük sert bir geri çekilmeyi beraberinde getirdi ve varil fiyatı 90,40 dolara kadar indi. Ancak lojistik hatlardaki risklerin sürmesi bu rahatlamayı kısa ömürlü kıldı.
Nisan ayının sonuna doğru diplomatik müzakerelerin tıkanması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni askeri hamleleri değerlendirdiğine dair sızıntılar, piyasayı yeniden ateşe verdi. 30 Nisan’da 126,41 dolara ulaşan Brent petrol, hem savaş döneminin zirvesini gördü hem de son 4 yılın en yüksek fiyatı olarak kayıtlara geçti.
'Tek Sayfalık Mutabakat' Umudu Petrolü 100 Doların Altına İndirdi
Mayıs ayına girildiğinde ise gözler tamamen arka kapı diplomasisine çevrildi. 6 Mayıs’ta ABD’nin İran ile savaşı sonlandıracak ve nükleer müzakereleri yeniden canlandıracak "tek sayfalık bir mutabakat zaptı" imzalamaya yakın olduğu kulisleri, petrol piyasasına can suyu oldu. Bu haber akışıyla birlikte Brent petrol uzun sürenin ardından yeniden 100 dolar psikolojik sınırının altına geriledi.
Mayıs ayı boyunca 91 ila 115 dolar arasında geniş bir bantta dalgalanan piyasa, Haziran ayının ilk haftasında da yön arayışını sürdürüyor. Analistler, taraflar arasındaki mutabakat çabalarının fiyatları baskıladığını ancak Hürmüz Boğazı’ndaki fiili güvenlik riskleri tamamen ortadan kalkmadığı sürece jeopolitik risk priminin fiyatlardan silinmeyeceğini vurguluyor. Küresel enerji piyasalarında kalıcı bir istikrar için gözler, sahadan gelecek net askeri ve diplomatik sinyallere çevrilmiş durumda.
