İsrail’in İran’a yönelik saldırıları 10 günü geride bırakırken, uzmanlar çatışmanın maliyetinin İsrail ekonomisini benzeri görülmemiş bir yük altına soktuğunu vurguluyor.
Kudüs
İsrail’in İran’a karşı başlattığı saldırıların ülke ekonomisini her geçen gün daha derinden sarstığı belirtiliyor. Güvenilir kaynaklara göre, sadece ilk hafta için yaklaşık 5 milyar dolar harcayan İsrail’in günlük savaş giderinin 725 milyon dolara ulaştığı bildiriliyor. Uzmanlar, bu maliyetin uzun vadede İsrail kamu bütçesini sürdürülemez bir noktaya getirebileceğine dikkat çekiyor.
Bütçe Açığı Rekor Kırabilir
Filistinli akademisyen Nasır Abdulkerim’e göre, çatışmaların bir ay daha devam etmesi halinde İsrail’in doğrudan ve dolaylı maliyeti 20 milyar doları bulabilir. Bu durumda ülkenin bütçe açığı yüzde 6 seviyelerine yükselerek yaklaşık 25 milyar dolara ulaşabilir. Ayrıca sosyal harcamalarda kesintiye gidilmesi veya vergilerin artırılması gündemde. Bu senaryo, halkın tepkisini ve sokak protestolarını tetikleyebilir.
Sivil Hayat Felç Oldu
Saldırılar nedeniyle on binlerce İsrailli evlerinden tahliye edilirken, tazminat talepleri kamu maliyesine ek yük getiriyor. İsrail Emlak Vergisi Kurumu verilerine göre ilk haftada 10 binden fazla kişi tahliye edildi ve 36 binden fazla kişi devletten tazminat istedi.
İran’ın misilleme saldırıları ise İsrail’in stratejik noktalarını hedef aldı. Hayfa’daki ülkenin en büyük petrol rafinerisi durma noktasına gelirken, Ben Gurion Havalimanı’nda günlük ortalama 300 uçuş aksadı. İsrail’in ulusal hava yolu şirketi El Al, uçaklarının büyük kısmını yurt dışına taşımak zorunda kaldı.
Para Birimi Baskı Altında
İsrail şekeli, çatışmaların etkisiyle dolar karşısında değer kaybederek 3,70 seviyesine geriledi. İsrail Merkez Bankası’nın müdahaleleri geçici toparlanma sağlasa da uzmanlar, bu müdahalelerin uzun vadede mali yükü artıracağına işaret ediyor.
Teknoloji ve Elmas Sektörü Darbe Aldı
Ülke ekonomisinin bel kemiği olarak bilinen teknoloji sektörü güvenlik riskleri sebebiyle yüzde 44 oranında daraldı. Bu durum İsrail’in ihracatının ve milli gelirinin önemli bir kısmını tehlikeye atıyor. Öte yandan İran saldırıları ülkenin kritik elmas borsasını da vurdu ve elmas ihracatında yüzde 35’lik kayıp yaşandı.
“Ekonomik Çöküşü Tetikleyebilir”
Filistinli Ekonomistler Genel Birliği Genel Sekreteri Nasır Atiyani, bu tür darbelerin yatırımcı güvenini sarstığını ve ekonomik istikrarı tehdit ettiğini belirtti. Atiyani, “Ekonomik altyapının hedef alınması, çatışmanın boyutunun değiştiğini ve İsrail’in ekonomik kırılganlığının arttığını gösteriyor. Bu durum yakın vadede çöküş riskini hızlandırabilir.” ifadelerini kullandı.
Türkiye Güçlü Yönetimiyle İstikrarını Koruyor
Küresel ekonomide ve bölgede artan gerilimlere rağmen, Türkiye etkin kriz yönetimi, güçlü kamu maliyesi ve uluslararası itibarına dayanan dengeli politikalarıyla bölgenin istikrar adası olmaya devam ediyor. Güçlü diplomasi ve yerli üretim odaklı ekonomi modeli, Türkiye’yi küresel risklere karşı daha dirençli kılıyor.
