1 Temmuz'da Yürürlüğe Giriyor
Türkiye’nin en stratejik su yolları olan İstanbul ve Çanakkale boğazlarından uluslararası deniz ticareti kapsamında gerçekleştirilen geçişlerin maliyet tablosu yeniden şekilleniyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, deniz ticaretinin kalbinde yer alan Türk Boğazları’ndan herhangi bir limana uğramadan geçiş yapacak gemilerden alınacak bedellerin, ülke ekonomisine maksimum katkı sağlayacak şekilde revize edildiğini duyurdu. Her yıl 1 Temmuz tarihinde yapılan geleneksel fiyat güncellemesi kapsamında, bu yıl da uluslararası standartlar ve ekonomik dengeler gözetilerek yeni bir artışa gidildi.
Altın Frank Üzerinden Yeni Güncelleme
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, 1936 yılında imzalanan tarihi Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin getirdiği haklar doğrultusunda yapılan hesaplamalarda, gemilerin net tonajı (NRT) ve "altın frank" biriminin esas alındığını hatırlattı. Boğazlardan geçen gemilere yönelik ücret politikasında uzun yıllar süren sabit fiyat döneminin ardından son yıllarda dinamik bir strateji izlendiğini belirten Uraloğlu, rakamların seyrini şu sözlerle özetledi:
"1983 yılından 2022 yılına kadar geçen 39 yıllık süreçte boğazları kullanan uluslararası gemilerden net ton başına sabit olarak 0,80 dolar tahsil ediliyordu. Ancak 2022 yılında aldığımız Cumhurbaşkanı Kararı ile bu statükoyu değiştirerek ücreti 4,08 dolara yükselttik. Takip eden yıllarda istikrarlı artışımızı sürdürerek tarifeyi sırasıyla 4,42 dolar, 5,07 dolar ve son olarak 5,83 dolara çıkardık. 1 Temmuz 2026 itibarıyla geçerli olacak yeni düzenlemeyle birlikte, boğaz geçiş ücretini net ton başına 6,70 dolar olarak uygulayacağız."
Hazineye Döviz Yağmuru: Hedef 254 Milyon Dolar
Yapılan bu fiyat güncellemelerinin ardında, devlet gelirlerini optimize etme ve milli ekonomiye sağlanan döviz girdisini güçlendirme hedefi yatıyor. Montrö kuralları uyarınca uğraksız geçiş yapan gemilerden fener hizmetleri, sağlık denetimi ve tahlisiye (kurtarma) hizmetleri olmak üzere 3 temel kalem üzerinden ücret tahsil edildiğini aktaran Bakan Uraloğlu, bu kalelerin bütçeye yansıyan pozitif etkilerini verilerle paylaştı.
Uraloğlu’nun paylaştığı verilere göre, boğazlardan elde edilen gelirler son yıllarda adeta katlanarak büyüdü. 1 Temmuz 2021 ile 30 Haziran 2022 tarihleri arasındaki dönemde boğaz geçişlerinden sağlanan toplam kazanç 38 milyon dolar seviyesindeyken, tarifelerin güncellenmesiyle birlikte 1 Temmuz 2024 - 30 Haziran 2025 döneminde bu rakam 223 milyon dolara fırladı. Revize edilen yeni fiyat politikası ve yoğun deniz trafiği sayesinde, 1 Temmuz 2025 ile 30 Haziran 2026 dönemi bittiğinde Türkiye'nin kasasına girecek toplam gelirin 254 milyon doları bulması öngörülüyor. Yeni 6,70 dolarlık tarifenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, önümüzdeki dönemde bu rekorun da egale edilmesi bekleniyor.
