Küresel enerji merkezi olma hedefi doğrultusunda Türkiye, petrol kaynaklarını çeşitlendirmeye devam ediyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Irak'ın Kerkük sahalarına ortaklık kurarak petrol arz güvenliğinin yeni bir halkasını oluşturdu.
TPAO'nun bp ve ConocoPhillips ile birlikte oluşturduğu konsorsiyumda %15 ortaklık payına sahip olması, Türkiye’nin hem petrol taşımacılığında hem de üretiminde etkin rol üstlenmesini sağlayacak stratejik bir adım olarak nitelendiriliyor. Uzun yıllardır Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışının önemli merkezlerinden biri olan Türkiye, bu gelişmeyle birlikte petrol değer zincirindeki konumunu üretim, transit ve ticaret alanlarında güçlendirmeyi hedefliyor.
Yerli üretim artışının etkileri
Türkiye'nin enerji merkezi olma stratejisinin önemli bir ayaklarından biri, son yıllarda hızla artan yerli petrol üretimidir. Ham petrol üretimi ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yoğunlaşırken, Şırnak’taki Gabar Sahası’nda elde edilen üretim artışı, ülkenin petrol üretim haritasını değiştirmiştir. Gabar'ın üretime alınmasıyla Şırnak, en fazla petrol üreten il konumuna yükselmiştir; Batman, Diyarbakır, Mardin ve Siirt ise üretimin önemli kaynakları arasında yer almaktadır.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Gabar bölgesinde günlük yaklaşık 81 bin varil petrol üretilmektedir. Batman Bölge Müdürlüğü sorumluğundaki dört il ise toplamda 35 bin 85 varil ham petrol üretimi gerçekleştirmektedir.
Tedarik çeşitliliği ve güvenliği
Yerli üretimin yanı sıra Türkiye, petrol arz güvenliğini çeşitlendirilmiş ithalat yapısıyla da desteklemeye devam ediyor. EPDK'nın verilerine göre Türkiye, mayıs ayında yaklaşık 2 milyon 665 bin 665 ton ham petrol ithal etti. Kazakistan, bu tedariklerin en büyük kaynağı olurken, Rusya, ABD, Irak ve Guyana da önemli tedarikçiler arasında yer alıyor. Bu petrolün büyük bir kısmı deniz yoluyla Türkiye’ye taşınmakta, Ceyhan Terminali ise bölgesel petrol ticaretinin merkezlerinden biri olma özelliğini korumaktadır.
Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan petrolleri taşınırken, Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da kritik rol oynamaktadır. Bu altyapı, Türkiye'nin bölgesel enerji merkezi olma hedefini desteklemiş ve arz güvenliğine katkı sağlamıştır.
Kerkük ortaklığının önemi
Irak petrolünü Ceyhan’a taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı, bölgesel petrol akışında etkin bir rol oynamaktadır. Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan bu hat, bu yıl mart ayında yeniden faaliyete geçmiş olup, günlük 1,5 milyon varil taşıma kapasitesine sahiptir. İlk aşamada günlük yaklaşık 170 bin varil başlayan sevkiyatın, zamanla 180 ila 200 bin varil seviyesine ulaştığı belirtilmektedir.
Türkiye ve Irak, bu hat üzerinden daha kapsamlı bir enerji işbirliği modeli üzerinde görüşmelerini sürdürmektedir. Irak'ın günlük yaklaşık 750 bin varil petrol ihracatını gerçekleştirebilmesi için Türkiye'nin bu kapasiteyi dağıtma kapasitesine sahip olduğu ifade edilmektedir. Yeni çerçevede, uzun vadede artan sevkiyat hacimlerinin iki ülke arasındaki enerji işbirliğini güçlendirmesi beklenmektedir.
TPAO'nun bp ve ConocoPhillips ile Kerkük sahalarının geliştirilmesine ortak olarak katılması, Türkiye'nin yalnızca petrol taşımacılığında değil, üretim tarafında da etkin bir konumda olmasını sağlamakta ve Ankara'nın enerji diplomasisinde hareket alanını genişletmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile yaptığı görüşmede, Türkiye'nin günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabileceğini dile getirmiştir. Irak petrolünün daha yüksek hacimlerle Ceyhan üzerinden taşınması, terminalin bölgesel petrol ticaretindeki stratejik rolünü daha da güçlendirecek ve Türkiye'nin küresel enerji merkezi olma hedefine katkıda bulunacaktır.
