Türkiye ilaç sektörünün 2020-2024 dönemi araştırma geliştirme (AR-GE) harcamalarının 8,3 katına çıkarak 676,2 milyon liradan 5,6 milyar liraya yükselmesi, sektörde önemli bir dönüşüm yaşandığını gösteriyor. Rekabet Kurulunun yayımladığı İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu'na göre, sektörde yüksek teknolojinin kullanıldığı ve yoğun AR-GE faaliyetleri yürütülen bir ortam oluşmuş durumda.
Yeni ürün geliştirme süreçleri
Teknolojinin hızlı gelişimi ile birlikte, ilaç sektörü yalnızca hastalıkların tedavisine yönelik değil, aynı zamanda hayat kalitesini artırmaya yönelik ürünler de geliştirmeye başladı. AR-GE çalışmalarına ağırlık veren firmalar, referans ilaç firması olarak tanımlanmakta ve bu firmalar yeni ürünler geliştirerek patent koruması altındaki ilaçları piyasaya sunuyor.
AR-GE yatırımlarındaki bu artış, kısa vadede piyasaya yeni ilaçların kazandırılmasının yanı sıra, uzun vadede hem referans hem de eş değer ilaçlarda rekabetin güçlenmesine zemin hazırlıyor.
Küresel şirketlerin etkinliği ve yerli üretim hedefleri
Raporda verilen bilgiler doğrultusunda, dünyada ilaç satışları bakımından ilk 50'deki şirketler ABD pazarının yüzde 88’ini, Türkiye pazarının ise yüzde 49’unu oluşturuyor. Bu durum, Türkiye ilaç pazarında küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin önemli bir paya sahip olduğunu gösteriyor.
Küresel AR-GE harcamalarının 2025 yılında %3 artarak 201,3 milyar dolar olması bekleniyor. Türkiye'de ise, sektörün yüksek katma değerli üretim yapısının yanı sıra, nitelikli istihdam kapasitesi ve AR-GE yoğun faaliyetleriyle dikkat çektiği belirtiliyor. 12. Kalkınma Planı kapsamında yerli üretim potansiyelinin artırılması ve dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
Ayrıca, Türkiye'nin ilaç sektöründeki toplam pazar büyüklüğü 2020 yılında 56 milyar lira iken, 2023 yılında 479 milyar liraya ulaşarak önemli bir büyüme kaydetti. 2020-2024 yılları arasında yapılan AR-GE harcamaları ise düzenli bir artış göstererek yüzde 723 oranında yükseldi.
Ülkemizde üretilen ilaçların payının ithal edilenleri geçtiği düşünülürse; geçmiş yıllarda yapılan yatırımların meyvelerinin alınmaya başlandığı söylenebilir. 2020-2025 döneminde Türkiye'de imal edilen ilaçların toplam içindeki payı yüzde 59,6, ithal ilaçların payı ise yüzde 40,4 olarak kaydedildi. Kutu sayısı açısından bakıldığında ise, imal edilen ilaçlar %90’lık payla dikkat çekiyor.
