Küresel Enerji Satranç Tahtasında Dengeler Değişiyor
ABD ile İsrail’in İran eksenli askeri operasyonları ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik kesinti riskleri, küresel petrol piyasalarını son yılların en büyük türbülansına sürükledi. 28 Şubat’tan bu yana devam eden sıcak çatışma atmosferinde Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar bandında kemikleşirken, Washington’dan gelen ardı arkası kesilmeyen diplomatik mesajlar piyasaların yönünü tayin eden temel aktör haline geldi.
Uluslararası kaynaklardan derlenen verilere göre, ABD Başkanı Donald Trump Mart ayından bu yana kamuoyu önünde en az 30 kez "anlaşma, ateşkes ve diplomatik çözüm" vurgusu yaptı. Ancak sahada somut bir uzlaşının bir türlü hayata geçmemesi, piyasalarda yapay bir oynaklık yaratarak fiyat mekanizmasını adeta bir tahterevalliye çevirdi.
Sözlü Müdahale Stratejisi: Ne Tam Kriz Ne Tam Normalleşme
Beyaz Saray’dan yükselen "Görüşmeler verimli geçiyor" ve "Anlaşma an meselesi" yönündeki söylemler, jeopolitik risk primini zaman zaman aşağı çekerek petrol fiyatlarında sert düşüşleri tetikledi. Buna karşın, masada kalıcı bir barışın imzalanmaması fiyatların savaş öncesi seviyelere dönmesini de engelledi.
Piyasalarda kasıtlı olarak korunduğu izlenimi veren bu ara rejim, küresel enerji talebini canlı tutarken diğer yandan üretici firmaların yüksek gelir akışını sürdürmesini sağladı. Fiyatların küresel ekonomiyi felç edecek ekstrem seviyelere çıkması Trump’ın söylemleriyle baskılanırken, kaya petrolü üreticilerine alan açacak karlı zemin de başarıyla korundu.
Küresel Petrol İhracatında Tarihi Kırılma: Liderlik Koltuğu Değişti
Oluşan bu hibrit kriz ortamı, net enerji ihracatçısı pozisyonunu tahkim eden ABD ekonomisine devasa bir avantaj sağladı. Gemi takip ve veri analiz şirketi Vortexa'nın raporlarına göre, ABD'nin ham petrol ve türev ürün ihraç kapasitesi Mayıs ayında günlük 10,5 milyon varile ulaşarak üst üste üçüncü ayda da dünya zirvesindeki yerini korudu.
Küresel rakipler incelendiğinde ise aynı dönemde Rusya’nın günlük petrol ihracatı 7 milyon varilde, Suudi Arabistan’ın ise 5,9 milyon varil seviyesinde kaldı. Geçtiğimiz yılın verileriyle kıyaslandığında; Suudi Arabistan’ın 8,1 milyon varilden gerilediği, buna karşılık ABD’nin 6,6 milyon varillik hacmini neredeyse ikiye katlayarak rakiplerine tarihi bir çalım attığı görülüyor. Yüksek fiyat mekanizması, ABD kaya petrolü sahalarındaki sondaj ve pompalama faaliyetlerini maksimum kapasiteye ulaştırdı.
"Milyarlarca Dolarlık Ek Gelirin Kazananı Net Bir Şekilde ABD"
Piyasadaki bu tablonun tesadüf olmadığını savunan Rusya'nın en büyük enerji devi Rosneft'in Üst Yöneticisi (CEO) İgor Seçin, Orta Doğu’daki gerilimin perdesini araladı. Seçin, yüksek fiyat politikasının doğrudan ABD’li enerji kartellerine yaradığını belirterek, mevcut fiyat istikrarının korunması durumunda ABD petrol ve doğal gaz sektörünün bu yıl hanesine on milyarlarca dolarlık ek gelir yazacağını öngördü.
30 Kelimelik Sözlü Kokteyl Piyasaları Nasıl Eritti?
Trump’ın takvimsel olarak attığı adımlar ve piyasaların buna verdiği refleksler ise ekonomi tarihine geçecek cinsten. Brent petrol, Trump'ın ilk yumuşama sinyallerini verdiği 10 Mart'ta yüzde 11,3 değer kaybederek 87,80 dolara indi. 23 Mart’ta tarafların "neredeyse her konuda uzlaştığını" iddia etmesiyle fiyatlar yüzde 9,8 daha eridi. Trump, Tahran yönetiminin anlaşma için "yalvardığını" öne sürse de kalıcı imza atılmadığı için Mart ayı 118,35 dolardan kapandı.
Nisan ayında da benzer senaryo vizyona sokuldu. 17 Nisan’da "İran taleplerimizi kabul etti, bir iki güne bu iş bitiyor" açıklamasıyla Brent petrol yüzde 9,1 düşüşle 90,38 dolara kadar geriledi. Ancak diplomatik balonun patlaması gecikmedi ve nisan sonunda varil fiyatı 126 doları aşarak son 4 yılın zirvesini test etti.
"Bugün Savaşı Bitirdik" Söylemiyle Son Perde
Haziran ayına temkinli başlayan ve yeniden 97 dolara göz kırpan piyasa, Trump’ın son hamlesiyle tekrar baskı altına alındı. 11 Haziran’da planlanan askeri saldırıların iptal edildiğini ve anlaşmanın onay aşamasında olduğunu belirten Trump, 12 Haziran’da tarihi bir iddiayla sahneye çıktı: "İran nükleer silahtan vazgeçti, bugün savaşı bitirdik."
Bu dramatik açıklamanın ardından Brent petrol hızlı bir satış dalgasıyla karşılaşarak yüzde 2,9 kayıpla 90,38 dolar sınırına çekildi ve son iki ayın en düşük kapanışını gerçekleştirdi. Küresel enerji koridorları ve finans çevreleri, şimdi bu açıklamaların sahada gerçeğe dönüşüp dönüşmeyeceğini pürdikkat takip ediyor.
