Türkiye'nin dış ticaret hacmi büyürken, gümrük hatlarında mevzuata aykırı işlem yaparak kamu zararına yol açan ve haksız rekabet yaratan aktörlere yönelik denetimler aralıksız sürdürülüyor. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen geniş kapsamlı incelemeler neticesinde, 2026 yılının ilk 7 aylık döneminde kurallara uymayan firmalara toplam 8,9 milyar lira tutarında ek tahakkuk ve idari ceza uygulandı.
Kamu gelirlerini teminat altına almayı ve yasalara uygun hareket eden dış ticaret erbabının haklarını korumayı hedefleyen denetimlerde, cezai işlem miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29 artış gösterdi.
İleri Veri Analitiği ile Şüpheli Beyannameler Tek Tek Yakalandı
Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, geleneksel denetim yöntemlerinin yanı sıra ileri veri analitiği ve modern risk yönetim algoritmaları devreye sokuldu. Dijital altyapı sayesinde şüpheli işlem profilleri önceden tespit edilerek gümrük kapılarındaki ve geriye dönük evraklardaki uyumsuzluklar anında tespit edildi.
Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri bünyesindeki ikincil kontrol ekipleri, 3 bin 223 firmaya ait toplam 19 bin 638 gümrük beyannamesini detaylı incelemeye tabi tuttu. Yapılan teknik ve hukuki değerlendirmeler sonucunda, mevzuat ihlali tespit edilen işlemlere yönelik 7,2 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı kesildi.
Bakanlık Müfettişlerinden Firmalara Gerçek Zamanlı ve "Sonradan Kontrol"
Denetim ağı yalnızca gümrük geçiş anıyla sınırlı kalmadı. Ticaret Bakanlığı müfettişlerince yürütülen "sonradan kontrol" mekanizması kapsamında, ithalat ve ihracat gerçekleştiren 145 firmanın geçmiş dönem ticari defterleri, mali kayıtları ve dış ticaret belgeleri mercek altına alındı.
Müfettişlerin gerçekleştirdiği saha ve evrak denetimleri neticesinde, beyan harici işlemler ve vergi kayıpları gerekçesiyle 1,7 milyar liralık ek ceza ve tahakkuk kararı daha alındı. Böylece ikincil kontrollerle birleşen toplam ceza ve tahakkuk tutarı 8,9 milyar liraya ulaştı.
"Mevzuata Uyan Dürüst Tüccarın Hakları Güvence Altında"
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Bakanlık yetkilileri, denetimlerin temel amacının yalnızca ceza kesmek değil, piyasadaki adil rekabet ortamını korumak olduğunun altını çizdi. Yapılan açıklamada; vergi kaybının önlenmesi, haksız kazanç sağlayan yapıların sistem dışına itilmesi ve kurallara titizlikle uyan ihracatçı ve ithalatçıların mağdur edilmemesi adına denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceği vurgulandı.
Önümüzdeki dönemde de veri odaklı risk analizlerinin derinleştirileceği ve dış ticarette kayıt dışılıkla mücadelenin tavizsiz devam edeceği bildirildi.
