Güvensiz Ürüne Geçit Yok
Küresel ticaretin rotasını değiştiren yeşil ve dijital dönüşüm, Türkiye’nin denetim mekanizmalarında da köklü bir reformu beraberinde getiriyor. Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenen "Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı"nda konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, tüketici sağlığını ve yerli üreticiyi korumaya yönelik çığır açacak dijital projeleri duyurdu. Pilot testleri başarıyla tamamlanan yapay zeka destekli Elektronik Piyasa Gözetimi ve Denetimi (e-PGD) Sistemi'nin çok yakında hizmete açılacağını müjdeleyen Bakan Bolat, sanal dünyada güvensiz ürünlere karşı topyekun bir dijital kalkan oluşturulacağını vurguladı.
Dijitalleşme Ürün Güvenliği Paradigmasını Kökten Değiştiriyor
"Dijital Çağda Ürün Güvenliği" temasıyla gerçekleştirilen etkinlikte, akıllı ürünlerin ve nesnelerin interneti (IoT) teknolojilerinin hayatın merkezine yerleştiğine dikkat çekildi. Geleneksel denetim modellerinin artık yerini siber güvenlik, yazılım açıkları ve otonom cihaz arızalarını da kapsayan geniş bir güvenlik paradigmalarına bıraktığını söyleyen Bakan Bolat, tedarik zincirlerinin şeffaflığı için kritik bir adım attıklarını belirtti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ortak yürütülen çalışmalar kapsamında, ürünlerin tüm yaşam döngüsünü izlenebilir kılacak "Dijital Ürün Pasaportu" mekanizması ve "Eko-tasarım Gereklilikleri Tüzüğü" üzerindeki entegrasyon süreçlerinin hızla devam ettiği kaydedildi.
TAREKS Başvurularında %30'luk Rekor Artış
Dış ticarette evrak yükünü azaltarak risk esaslı kontrol sağlayan TAREKS sisteminin yapay zeka altyapısıyla yenilendiğini ifade eden Bakan Bolat, dijitalleşmenin ticarete yansıyan çarpıcı verilerini paylaştı:
"Sistemdeki aktif firma sayımız yüzde 8 artışla 130 bine, aktif kullanıcı sayımız ise yüzde 48 yükselişle 32 bine ulaştı. Sanayi ürünleri ithalatı kapsamında TAREKS'e yapılan başvurular, bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 artarak 1,3 milyona dayandı. Sistem, günlük ortalama 20 bin başvuruyu sıfır hata ve kesintisiz risk analiziyle yönetiyor."
e-İthalattaki Ürpertici Rapor: Yüzde 81'i Sınıfta Kaldı
Türkiye'de e-ticaret hacminin 4,6 trilyon liraya ve 6 milyar adet işlem sayısına ulaştığını belirten Bakan Bolat, bu devasa büyümenin yeni nesil denetimleri zorunlu kıldığını söyledi. Yurt dışı kaynaklı e-ticaret platformlarından gelen paketler üzerinde yapılan laboratuvar analizlerinin çarpıcı bir gerçeği ortaya koyduğunu vurgulayan Bolat, incelenen ürünlerin yüzde 81'inin güvensiz çıktığını ve sağlık kriterlerine 10 ila 40 kat arasında değişen oranlarda aykırılık gösterdiğini açıkladı.
Bu tehlikeli tablonun ardından, 1 Şubat 2026 itibarıyla yurt dışı e-ticaret sitelerinden yapılan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi (e-ithalat) uygulaması büyük oranda durduruldu. Kitap, ilaç, takviye edici gıda ve sensör/manyetik kart gibi stratejik bilişim bileşenleri kısıtlamadan muaf tutulurken, diğer tüm ürünlerin artık normal ithalat prosedürlerine ve yerli ürünlerle tamamen aynı sıkı denetimlere tabi tutulacağı net bir dille ifade edildi.
İnternet Alışverişinde Yeni Dönem: "Taksonomi Belgesi" ve 24 Saat Kuralı
Tüketicilerin mağdur olmaması adına sanal pazar yerlerine yönelik yeni yaptırımlar da yürürlüğe girdi. Yeni mevzuata göre, Türkiye’ye doğrudan satış yapan yurt dışı sitelerin ülkede yerleşik bir iktisadi işletme bulundurması yasal bir zorunluluk haline getirildi. Ayrıca e-ticaret platformlarında "Ürün Güvenliği Temas Noktaları" kuruldu. Vatandaşlar buralar üzerinden şikayetlerini doğrudan iletebilirken, mevzuata aykırı veya güvensiz olduğu tespit edilen ilanların, bildirimin ardından en geç 24 saat içinde sistemden kaldırılması zorunlu kılındı.
Satıcıların ilanlarını hatasız hazırlaması amacıyla "Taksonomi Belgesi" adında yeni bir rehber dökümanı devreye aldıklarını açıklayan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, hedeflerinin inovasyonu desteklerken, Türkiye’nin veri egemenliğini korumak ve halka sadece "güvenli ürün" ulaştırmak olduğunu belirterek sözlerini noktaladı.
