Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024-2025 piyasa dönemine ilişkin yayımladığı bitkisel ürün denge tabloları, tarımda kendi kendine yeterlilik düzeyine dair dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Veriler, bazı ürünlerde güçlü bir üretim fazlasına işaret ederken, özellikle stratejik öneme sahip kalemlerde dışa bağımlılığın sürdüğünü gösteriyor.
Tahılda Genel Yeterlilik Yüzde 91,1 Seviyesinde
Toplam tahıl ürünlerinde yurt içi üretimin talebi karşılama oranı yüzde 91,1 olarak hesaplandı. Bu oran, Türkiye’nin tahılda genel olarak büyük ölçüde kendine yeterli olduğunu ancak bazı alt kalemlerde açık verdiğini ortaya koyuyor. Tahıl grubunun en önemli ürünü olan buğdayda yeterlilik yüzde 104,3 seviyesinde gerçekleşirken, bu oran durum buğdayında yüzde 202 ile dikkat çekici bir fazlalığa işaret etti. Buna karşılık diğer buğday türlerinde yeterlilik yüzde 92,3’te kaldı.
Yem sanayisinin temel girdileri arasında yer alan arpa ve mısırda ise daha sınırlı bir yeterlilik görüldü. Arpada yüzde 84,6, mısırda yüzde 73,1 oranları kaydedilirken, soyada yalnızca yüzde 4,2’lik yeterlilik oranı, bu alandaki dışa bağımlılığın boyutunu net biçimde ortaya koydu.
Sebze ve Meyvede Güçlü Fazla
Sebze üretiminde Türkiye’nin güçlü konumu verilerle bir kez daha teyit edildi. Toplam sebze grubunda yeterlilik oranı yüzde 108,8 olarak ölçüldü. Ürün bazında bakıldığında sakız kabakta yüzde 116,2, hıyarda yüzde 115,7 ve domateste yüzde 112,3 seviyeleri öne çıktı.
Meyve ve içecek bitkileri grubunda ise bazı ürünlerde dikkat çekici üretim fazlaları oluştu. Kayısı ve zerdalide yeterlilik oranı yüzde 594,9 ile zirveye çıkarken, fındıkta bu oran yüzde 592,5 olarak hesaplandı. Turunçgiller grubunun tamamında kendine yeterlilik sağlanırken, greyfurtta yüzde 271,8, mandalinada yüzde 142,9, limonda yüzde 137,3 ve portakalda yüzde 122,7 oranları kaydedildi.
Baklagil ve Yağlı Tohumlarda Dengeli Ama Kırılgan Yapı
Kuru baklagillerde nohut yüzde 117,5 ile yeterlilikte öne çıkarken, kuru fasulye yüzde 99,9 ile sınırda bir denge sergiledi. Yağlı tohumlar grubunda ise tablo daha kırılgan. Pamukta yeterlilik yüzde 96,6, kolzada yüzde 91,5 olarak ölçülürken, ayçiçeğinde bu oran yüzde 63,2’ye kadar geriledi.
Stratejik Ürünlerde Sinyal: Üretim Artışı İhtiyacı
Şeker üretiminde yeterlilik yüzde 98,6 ile dengeli bir seviyede kalırken, özellikle soya ve mısır gibi yem ve sanayi açısından kritik ürünlerdeki düşük oranlar, üretim politikalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Açıklanan veriler, Türkiye’nin tarımsal üretimde geniş bir ürün yelpazesinde güçlü bir kapasiteye sahip olduğunu ortaya koyarken, belirli stratejik alanlarda sürdürülebilirlik ve arz güvenliği açısından yeni adımların önemini bir kez daha gündeme taşıyor.
