Türkiye En Çok Ekmek ve Sebzeyi İsraf Ediyor
Türkiye’de gıda tasarrufuna yönelik toplumsal duyarlılık yüksek olsa da tüketim zincirindeki bazı aksaklıklar ve planlama hataları milyarlarca liralık gıdanın çöpe gitmesine neden oluyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, hane halklarının en fazla taze meyve-sebze ve ekmek grubunda kayıp yaşadığını ortaya koydu.
Meyve, Sebze ve Ekmek İlk Sırada
Resmi verilere göre, evlerde en yüksek oranla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile "taze meyve ve sebze" oldu. Türk mutfağının vazgeçilmezi olan ve her gün taze olarak alınan "ekmek" ise yüzde 32,5'lik oranla ikinci sırada yer alarak israfın boyutunu gözler önüne serdi.
Listenin devamında yer alan gıda gruplarındaki kayıp oranları ise şu şekilde sıralandı:
Süt ve Süt Ürünleri: %15,1
Kuru Bakliyat: %5,9
Makarna: %2,7
Et ve Et Ürünleri: %2,7
İsrafın Arkasındaki Temel Suçlu: "Bozulma"
Vatandaşların gıdaları neden tüketemeden çöpe attığına dair beyanları incelendiğinde, lojistik ve saklama koşullarındaki eksiklikler ön plana çıkıyor. Katılımcıların yüzde 74,4’ü gıdaları "bozulduğu için" attığını ifade ederken, yüzde 12,1’lik kesim son kullanma tarihinin geçmesini gerekçe gösterdi. İhtiyaçtan fazla satın alma ya da aşırı porsiyon pişirme nedeniyle yaşanan israf ise yüzde 6,3 seviyesinde kaldı.
Dikkat çekici bir diğer veri ise algı ile pratik arasındaki fark oldu. Hane halklarının yüzde 84'ü gıda ürünlerini "hiçbir zaman" çöpe atmadığını savunurken, "nadiren" attığını söyleyenler yüzde 12,7, "sıklıkla" israf ettiğini itiraf edenler ise yüzde 0,3 olarak belirlendi.
Dar Gelirli Hane Alışverişte Daha Planlı
Raporda, tüketicilerin market ve pazar alışkanlıklarına dair çarpıcı detaylar da yer aldı. Toplumun yüzde 54,4’ü alışverişe çıkmadan önce mutlak suretle ihtiyaç listesi hazırlıyor. Fiyat takibi yaparak sepetini dolduranların oranı yüzde 14,9 olurken, hiçbir plan yapmadan anlık kararlarla alışveriş yapanların oranı yüzde 14,4 olarak kayıtlara geçti.
Gelir seviyelerine göre yapılan analiz ise ezber bozdu. En düşük gelir grubundaki hanelerin alışveriş listesi yapma oranı yüzde 57,3 ile ortalamanın üzerine çıkarken, en yüksek gelir grubunda bu oran yüzde 49,9’a geriledi. Bu durum, ekonomik dinamiklerin mutfaktaki planlama disiplinini doğrudan etkilediğini gösterdi.
Artan Gıdalar Sokaktaki Dostlarımıza Gidiyor
Tüketilemeyen ve çöpe gitme riski taşıyan gıdaların geri dönüşümünde ise toplumsal bir dayanışma modeli öne çıkıyor. Evlerde artan yemeklerin veya bayatlayan ürünlerin sokak ve evcil hayvanlarına verilme oranı yükseliş trendini sürdürüyor. Önceki yıl yüzde 27,3 olan bu oran, son verilerde yüzde 28,7’ye ulaştı.
Hayvanları besleme yoluyla israfı önleme davranışı, yüzde 35,9 ile yine en düşük gelir grubunda en yüksek seviyede seyretti. Tüm bu tablonun yanında tüketicilerin yüzde 83,6'sı gıda israfını önlemek adına bireysel olarak elinden gelen tüm çabayı sarf ettiğini beyan ediyor. Mutfaklardaki bu büyük finansal kaybın önüne geçilmesi için uzmanlar, doğru saklama yöntemleri ve porsiyon kontrolü konusunda farkındalığın artırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
