Üretim ve Pazar Daraldı, İhracat Liderliği Bırakmadı
Türkiye ekonomisinin amiral gemisi otomotiv sanayisi, 2026 yılının ilk 5 aylık periyodunu geride bıraktı. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) tarafından paylaşılan Ocak-Mayıs dönemi verileri, sektörün hem iç hem de dış pazarda ciddi bir yapısal değişimden geçtiğini ortaya koydu. Özellikle binek araç üretimindeki belirgin yavaşlama dikkat çekerken, küresel pazarlardaki değer artışı sektörün toplam gelir kalemlerini yukarıda tutmayı başardı.
Binek Araç Üretiminde Sert Fren: Ticari Araçlar Dengeyi Sağladı
Yılın ilk 5 ayında Türkiye’deki toplam otomotiv üretimi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10 azalarak 538 bin 718 adede çekildi. Üretimdeki bu düşüşün merkez üssü ise binek otomobiller oldu. Otomobil üretimi geçen yıla kıyasla yüzde 20 gibi ciddi bir oranda gerileyerek 301 bin 367 adette kaldı. Tarım sektörünün vazgeçilmezi olan traktör üretimi de dahil edildiğinde banttan indirilen toplam araç sayısı 547 bin 115'i buldu.
Otomobildeki bu sert düşüşe karşın ticari araç grubu, fabrikaların üretim performansını dengeleyen unsur oldu. İlk 5 ayda toplam ticari araç üretimi yüzde 6, ağır ticari araç üretimi yüzde 8 ve hafif ticari segmenti yüzde 6 oranında büyüme kaydetti. Fabrikalardaki toplam kapasite kullanım oranı ise ortalama yüzde 61 seviyesinde gerçekleşti.
Takvim Etkisi İhracat Adedini Vurdu, Dolar Bazında Gelir Yükseldi
Mayıs ayındaki iş günü sayısının geçtiğimiz yıla göre daha az olması, sanayinin dış ticaret hacmine doğrudan yansıdı. Ocak-Mayıs döneminde adet bazında otomotiv ihracatı yüzde 15 azalarak 373 bin 825'e düştü. İhracattaki bu erimede, yurt dışı gönderimleri yüzde 29 azalan binek otomobiller başrolü oynadı. Buna karşılık ticari araç ihracatı yüzde 5, traktör ihracatı ise yüzde 20 artış göstererek dış pazarda güçlü bir duruş sergiledi.
Madalyonun diğer yüzünde ise gelir artışı yer aldı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, adet bazındaki düşüşe rağmen toplam otomotiv ihracatı dolar bazında yüzde 2 değer kazanarak 16,6 milyar dolara ulaştı. Ülkenin toplam ihracatından yüzde 18 pay alan otomotiv sektörü, Türkiye'nin en çok ihracat yapan sektörü olma unvanını kimseye kaptırmadı. Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçı Birlikleri (OİB) verilerine göre bu süreçte ana sanayi ihracatı yüzde 1, tedarik sanayisi ise yüzde 3 artarken, otomobil ihracat gelirleri yüzde 8 düşüşle 4,4 milyar dolar oldu.
İç Pazarda Talep Azaldı: Satılan Araçların Çoğu İthal
Türkiye iç pazarında da ilk 5 ayda genel bir durgunluk hakim oldu. Toplam otomotiv pazarı yüzde 8’lik bir daralmayla 468 bin 507 adet seviyesine geriledi. Sadece otomobil özelindeki satışlar ise yüzde 10 azalarak 356 bin 256 adede düştü. Hafif ticari araç pazarı yüzde 2'lik sınırlı bir büyüme ile canlılığını korurken, ağır ticari araç pazarında yüzde 11'lik bir daralma meydana geldi.
İç pazardaki tüketici tercihlerinde ithal araçların ağırlığı bu dönemde de devam etti. OSD verilerine göre, Ocak-Mayıs döneminde satılan otomobillerin yalnızca yüzde 35’i yerli üretimden oluşurken, hafif ticari araç pazarında yerli üretim payı yüzde 23 olarak kayıtlara geçti.
