Gaz Depolarında Kış Hazırlığı Sekteye Uğruyor
Orta Doğu'da tırmanan askeri hareketlilik ve jeopolitik kırılmalar, küresel enerji koridorlarında kartların yeniden karılmasına neden oluyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hamleleri ile bölgedeki karşılıklı misillemeler, özellikle Hürmüz Boğazı odaklı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) lojistiğini doğrudan vurdu. Yaşanan bu arz kesintileri, Rus gazına bağımlılığı azaltmaya çalışan ve gözünü alternatif kaynaklara diken Avrupa Birliği'ni (AB) kış öncesi zorlu bir sınavla karşı karşıya bıraktı.
Geçen Yılın Çok Gerisinde
Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan son analizler, Avrupa’nın kış hazırlıklarının alarm verdiğini ortaya koyuyor. "AB'nin depoları yeniden doldurmak için ne kadar LNG'ye ihtiyacı var?" başlıklı çalışmadan elde edilen verilere göre, birlik üyesi ülkelerin doğal gaz stokları 1 Mayıs itibarıyla geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 17,1 oranında azaldı.
Geçtiğimiz yılın mayıs ayı başında 42,2 milyar metreküp seviyesinde olan rezervler, bu yıl aynı dönemde 35 milyar metreküpe kadar geriledi. Uzmanlar, Avrupa'nın geçen yılki kasım ayı stok başarısını yakalayabilmesi için önümüzdeki aylarda sisteme fazladan en az 53,6 milyar metreküp gaz pompalaması gerektiğine dikkat çekiyor.
Katar ve BAE Kaynaklı Dev Arz Boşluğu
Krizin merkez üssü konumundaki Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması ya da sevkiyatların aksaması, küresel piyasadan çok ciddi bir hacmin çekilmesi anlamına geliyor. Rapora göre, bu lojistik tıkanıklık nedeniyle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kaynaklı aylık kayıp 8,6 milyar metreküpü buluyor. Mayıs-ekim dönemini kapsayan süreçte ise piyasadan silinen toplam miktar 51,5 milyar metreküpe ulaşıyor.
Her ne kadar ABD, Rusya ve Kanada gibi Hürmüz dışı üreticiler arz artışıyla bu boşluğu kapatmaya çalışsa ve Asya piyasalarındaki (Çin, Güney Kore, Japonya) zayıf talep Avrupa’ya bir miktar nefes aldırsa da kıtaya yönelecek LNG hacmi beklentilerin aylık ortalama 2 milyar metreküp altında kalmaya devam ediyor.
Norveç ve Cezayir Devreye Girdi
Yaşanan bu kritik LNG açığına karşı Avrupa'nın elindeki en güçlü koz ise boru hattı ithalatındaki artış oldu. Norveç ve Kuzey Afrika’dan (özellikle Cezayir) gelen boru hattı gaz arzının bu dönemde geçen yıla kıyasla 3,1 milyar metreküp artması öngörülüyor. Ayrıca kış bittikten sonra Ukrayna'nın Avrupa'dan gaz ithalatını durdurması sayesinde, Avrupa içinde kalması sağlanan 2,9 milyar metreküplük ek hacimle birlikte kıta, boru hatları üzerinden yaklaşık 6 milyar metreküplük bir dengeleyici avantaj yakalamış durumda.
Yüzde 90 Hedefine "Hürmüz" Engeli
AB yasalarına göre, üye ülkelerin kış mevsimine girmeden önce, yani 1 Kasım tarihi itibarıyla doğal gaz depolarında en az yüzde 90 doluluk oranını yakalaması zorunlu. Bu kural, kıta genelindeki 106,8 milyar metreküplük toplam kapasitenin en az 96,1 milyar metreküpünün dolu olması anlamına geliyor.
Ancak enstitünün baz senaryosuna göre, Hürmüz bölgesindeki aksamaların ekim sonuna kadar uzaması durumunda, Avrupa 1 Kasım’da ancak yüzde 70 doluluk oranına (yaklaşık 74,3 milyar metreküp) ulaşabilecek. Bölgede sanayi üretimi yavaşlar ve tüketim sert şekilde düşerse bu oranın en fazla yüzde 80'e çıkabileceği belirtiliyor. Buna karşın, mayıs ayı öncü verilerinin tüketimde bir düşüşe değil aksine hafif bir artış eğilimine işaret etmesi, Avrupa’nın kışa kritik bir stok açığıyla girme riskini her geçen gün daha da kuvvetlendiriyor.
