Tarım ve Orman Bakanlığı, meyve fidanı ve asma üretim materyallerinin üretim ve pazarlama süreçlerinde köklü değişikliklere gitti. Ülke menfaatlerinin korunması ve üretim standartlarının günün gerekliliklerine uygun hale getirilmesi amacıyla hazırlanan yeni yönetmelikler, hastalık ve zararlılardan ari, genetik özellikleri tescilli üretim materyallerinin kullanımını teşvik etmeyi hedefliyor. Bu kapsamda, damızlık ünitelerinin kurulumundan denetim mekanizmalarına kadar pek çok alanda yeni kurallar devreye alındı.
Damızlık Ünitelerinin Kurulumunda Yeni Standartlar
Yeni düzenlemeye göre, meyve fidanı ve asma üretiminde kullanılacak olan genetik özellikleri tam olarak bilinen ve belgelendirilmiş çoğaltım materyallerinin yetiştirildiği damızlık ünitelerinin (özel parsel veya seralar) kuruluş esasları netleştirildi. Damızlık ünitelerinin kurulum aşamasında, materyalin yurt dışından getirilmediği durumlarda uygulanan "çeşit tespiti için komisyon kurulması" şartı kaldırıldı. Bu adımın, yerli üretim süreçlerini hızlandırması bekleniyor.
Üreticilere Yetki Genişletilmesi
Yönetmelik ile iki numaralı damızlık ünitelerinin kurulumuna dair yetki paylaşımında da önemli bir değişikliğe gidildi. Daha önce Bakanlık tarafından verilen özel yetki şartı kaldırılarak, üretici belgesine sahip olan tüm gerçek ve tüzel kişilere iki numaralı damızlık ünitesi kurabilme hakkı tanındı. Bu düzenleme ile sertifikalı fidan üretim kapasitesinin artırılması ve üreticilerin sisteme daha kolay dahil olması amaçlanıyor.
Asma Üretiminde Tül Sera ve Dijital Kayıt Sistemi
Asma fidanı üretimine yönelik teknik kriterlerde ise izolasyon önlemleri ön plana çıktı. İki numaralı damızlık ünitelerinde uygulanan fiziksel izolasyon mesafesi şartı kaldırılarak, bu ünitelerin tamamının tül sera içerisinde kurulması zorunlu hale getirildi. Ayrıca, beyanname işlemlerinde bürokrasiyi azaltmak amacıyla, fiziksel olarak talep edilen "Bitki Pasaportu Belgesi" yerine, sistem üzerinden "kayıt kontrolü" uygulamasına geçildi. Üretim alanları ve damızlık parsellerine yönelik yıllık denetimlerin ise Bakanlıkça görevlendirilen uzman komisyonlar tarafından yerinde yapılmaya devam edileceği bildirildi.
Etiketlerde Karekod Zorunluluğu
Pazarlamaya yönelik en dikkat çekici düzenlemelerden biri ise takip sisteminde yapıldı. Fidan ve üretim materyali etiketlerinde, sertifika bilgilerine hızlı erişim sağlayan karekod bulunması şartı getirildi. Sektör paydaşlarının teknolojik altyapılarını hazırlayabilmeleri ve yeni sisteme entegre olabilmeleri için bu düzenlemede iki yıllık bir geçiş süresi öngörüldü.
