Dünya enerji piyasaları, ham petrol fiyatlarındaki hareketliliğin ötesinde, işlenmiş akaryakıt ürünlerinde derinleşen krizlerle sarsılıyor. Moskova'da düzenlenen Rusya Enerji Haftası kapsamındaki ana oturumda konuşan Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, küresel dizel pazarında eşi benzeri görülmemiş bir arz darlığıyla karşı karşıya olunduğunu vurguladı. Novak’ın paylaştığı verilere göre, uluslararası pazarlardaki dizel açığı toplam küresel ticaretin %25’i gibi kritik bir seviyeye ulaştı.
Çifte Baskı Piyasayı Kilitledi: Lojistik Aksamalar ve İhracat kısıtlamaları
Dizel arzında yaşanan bu keskin düşüşün arkasında iki temel faktör yatıyor. Bir yanda Orta Doğu’nun kritik sevkiyat noktası olan Basra Körfezi ülkelerinden dış pazarlara yapılan teslimatların sekteye uğraması, diğer yanda ise Rusya’nın temmuz ayından bu yana yerel piyasa dengelerini ve fiyat istikrarını korumak amacıyla yürürlüğe koyduğu dizel ihracat kısıtlamaları bulunuyor. İki koldan gelen bu baskı, küresel tedarik zincirinde devasa bir boşluk yarattı.
Petrol 120 Dolar, Dizel 200 Dolara Tırmandı
Pul pul dökülen tedarik dengesi, fiyatlama davranışlarında da aşırı bir tırmanışı beraberinde getirdi. Ham petrolün varil fiyatının 120 dolar seviyelerinde seyrettiği bir konjonktürde, işlenmiş dizel yakıtın varil fiyatının 200 dolara kadar yükseldiğini belirten Novak, akaryakıt ile ham madde arasındaki fiyat makasının tüketiciler aleyhine görülmemiş biçimde açıldığına dikkat çekti.
Washington ile Pragmatik Temas, Brüksel'e Siyasi Eleştiri
Konuşmasında uluslararası diplomasi ve enerji ticaretine de değinen Novak, Rusya ile ABD arasında sağlanan dizel sevkiyatı mutabakatına vurgu yaptı. Bu adımı "tüm piyasa paydaşlarının çıkarına hizmet eden pragmatik bir yaklaşım" olarak nitelendiren Rus yetkili, Avrupa Birliği’nin yaklaşımını ise sert bir dille eleştirdi. Avrupalı liderlerin siyasi söylemlerinin gerçek pazar ihtiyaçlarıyla örtüşmediğini savunan Novak, alınan kararların faturasını doğrudan Avrupalı tüketicilerin ödediğini öne sürdü.
Enerjide Yeni Dönem: Tüketici Alternatif Yollar Arıyor
Moskova, 2022 yılından bu yana Avrupa pazarına toplamda 320 milyar dolarlık enerji kaynağı aktarırken, bu rakam 2026’nın ilk 9 ayında 21,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Fiyatların rekor seviyelere ulaşması karşısında tüketicilerin alternatif enerji kaynaklarına yönelmek zorunda kaldığını belirten Novak, küresel ölçekte enerji güvenliğinin tesis edilebilmesi için ülkeler arasında daha sıkı ve yapıcı bir işbirliğinin kaçınılmaz hale geldiğini ifade etti.
