Hürmüz’de Tanker Trafiği Yeniden Canlanıyor
28 Şubat’ta patlak veren ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ardından adeta derin bir sessizliğe bürünen ve küresel enerji sevkiyatının en kritik arteri olan Hürmüz Boğazı, diplomasi masasından çıkan kararlarla yeniden hareketlendi. Washington ve Tahran yönetimleri arasında sağlanan 14 maddelik tarihi mutabakat, deniz ticaretindeki blokajı kırmayı başardı. Son 5 günlük veriler, boğazdaki ticari gemi trafiğinin savaş öncesi dönemin yüzde 25’lik seviyesine ulaştığını gözler önüne seriyor.
Savaş Döneminde Durma Noktasına Gelmişti
Çatışma döneminden önce günde ortalama 130 ticari geminin güvenle lojistik sağladığı Hürmüz Boğazı, savaşın patlak vermesiyle en karanlık günlerini yaşamıştı. Çatışmaların yoğunlaştığı bazı günlerde geçiş yapan gemi sayısı 1'e kadar gerilerken, savaşın ilk 100 günlük periyodunda günlük ortalama ancak 10 gemi boğazı kullanabilmişti. Bu durum, küresel tedarik zincirinde ve enerji piyasalarında yüzde 95'e varan devasa bir trafik daralması ve arz krizine yol açmıştı.
5 Günde 172 Gemi Geçiş Yaptı: Petrol Akışı Hızlandı
Veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic tarafından paylaşılan güncel anlık verilere göre, taraflar arasındaki mutabakatın hemen ardından boğazdaki koridor yeniden işlerlik kazandı. 18-22 Haziran tarihleri arasındaki 5 günlük süreçte toplam 172 ticari gemi boğazdan güvenli geçiş gerçekleştirdi. Günlük ortalama gemi sayısı 34’e yükselirken, bu hareketliliğin lokomotifi ise İran ham petrolü taşıyan dev tankerler oldu.
Yalnızca 22 Haziran günü, en az 7 milyon varil İran ham petrolü taşıyan 4 süper tanker boğazı geride bıraktı. Son 5 günde küresel pazarlara ulaştırılan İran petrolü ise 13 milyon varili aştı. Bölgenin diğer dev enerji üreticileri Suudi Arabistan, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait yüklü tankerlerin de koridoru yoğun şekilde kullanmaya başladığı bildirildi. Asya limanlarına doğru hareket eden dev tankerlerden 2 milyon varil kapasiteli Universal Glory Güney Kore’ye, 1 milyon varil kapasiteli Monte Urbasa ise Hindistan’a doğru seyrini sürdürüyor.
İsviçre’de Kritik Mesai: 60 Günlük Yol Haritası Masada
Deniz trafiğindeki bu ani rahatlamanın arkasında ise Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen yoğun bir diplomasi trafiği bulunuyor. İsviçre’de bir araya gelen ABD ve İran heyetleri, 14 maddelik mutabakat zaptının sahaya yansıtılması için teknik müzakerelerin ilk turunu tamamladı.
Arabulucu ülkeler tarafından yapılan ortak açıklamaya göre taraflar, mutabakatın siyasi ve askeri denetimini üstlenecek üst düzey bir komite kurulması konusunda mutabık kaldı. Yaptırımların kademeli olarak kaldırılması, nükleer taahhütler, savaş sonrası bölgenin yeniden yapılandırılması ve ekonomik kalkınma hamleleri gibi hayati başlıklar altında özel çalışma grupları oluşturuldu. Washington ve Tahran’ın, nihai ve kalıcı bir barış anlaşmasına önümüzdeki 60 gün içinde ulaşmayı hedefleyen bağlayıcı bir yol haritası üzerinde el sıkışması, küresel piyasalara nefes aldırdı.
