ABD 2 Trilyon Dolarlık Ticaret Paktını Yenilemedi!
Kuzey Amerika pazarının ekonomik omurgasını oluşturan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA), Washington'dan gelen son dakika kararıyla derin bir belirsizlik girdabına sürüklendi. Donald Trump yönetiminin, küresel GSYH'nin yaklaşık yüzde 30'unu temsil eden bu devasa paktı mevcut şartlar altında uzatmayacağını duyurması, kıta genelinde yaklaşık 2 trilyon dolarlık ticaret ağının geleceğini gölgeledi.
Meksika ve Kanada hattında uzun süredir devam eden diplomatik ve ekonomik mekik dokuma trafiği, anlaşmanın kaderini belirleyecek olan 1 Temmuz'daki kritik ortak gözden geçirme toplantısında düğümlendi. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Meksika Ekonomi Bakanı Marcelo Ebrard ve Kanada Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc’ın katıldığı çevrim içi zirvenin ardından Washington, anlaşmayı mevcut haliyle onaylamadığını resmi olarak ilan etti.
Masadaki Kapı Kapanmadı Ancak Şartlar Ağırlaştı
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer tarafından yapılan açıklamada, ortak gözden geçirme sürecinde anlaşmanın işleyişinin masaya yatırıldığı onaylanırken, "ABD, USMCA'nın mevcut haliyle yenilenmesini kabul etmemiştir. Sonuç olarak USMCA yenilenmemiştir" denildi.
Ancak bu radikal hamle, anlaşmanın tamamen fesh edildiği anlamına gelmiyor. Washington, mevcut pürüzler giderilene ya da anlaşmanın doğal süresi dolana kadar USMCA'nın yürürlükte kalacağını teyit etti. Bu doğrultuda taraflar, uzlaşı yollarını aramak amacıyla 20 Temmuz haftasında ikili müzakerelerin üçüncü turu kapsamında yeniden masaya oturacak.
10 Yıllık Yıllık Bıçak Sırtı Süreç Başlıyor
Herhangi bir üye ülkenin paktı tek taraflı feshetmemesi durumunda USMCA, 10 yıl daha geçerliliğini koruyacak. Ancak ABD’nin aldığı bu karar, anlaşmanın kritik maddelerinin her yıl masaya yatırılacağı, ucu açık ve oldukça sancılı bir revizyon sürecini tetiklemiş oldu. Eğer yıllık değerlendirmelerde taraflar yeni kurallar üzerinde uzlaşma sağlayamazsa, dev ticaret paktı 1 Temmuz 2036 tarihinde tamamen tarih olacak.
Uzmanlar, Beyaz Saray'ın bu stratejik hamlesinin arkasında iki temel unsurun yattığına dikkat çekiyor: ABD'nin komşularına karşı verdiği ve sürdürülemez hale gelen devasa dış ticaret açığı ile Çin’in gümrük duvarlarını aşmak için Meksika’yı bir "üs" olarak kullanma çabası. Trump yönetimi, Amerikan imalat sanayisini korumak ve Çin menşeli girdilerin Kuzey Amerika pazarına sızmasını engellemek amacıyla, masadaki diplomatik baskıyı maksimum seviyeye çıkarma yolunu seçti.
Milyarlarca Dolarlık Ticaret Açığı ve Çelik Krizi
ABD Ticaret Bakanlığı’nın güncel verileri, riskin boyutunu gözler önüne seriyor. ABD'nin Kanada ve Meksika ile olan toplam dış ticaret hacmi 1 trilyon 851 milyar dolar seviyesinde. Washington, 190 milyar doları Meksika'ya karşı olmak üzere iki komşusuna toplamda 217,5 milyar dolarlık dev bir mal ve hizmet açığı veriyor.
Müzakereleri kilitleyen temel pürüzler ise oldukça net:
Otomotiv Baskısı: ABD, araçlardaki yerli parça oranının %75'ten %82'ye çıkarılmasını ve bunun yarısının doğrudan ABD menşeli olmasını şart koşuyor.
Pazar Korumacılığı: Kanada’nın süt ürünleri pazarındaki korumacı yapısı ile Meksika’nın enerji ve tarım politikaları Washington'un hedefinde.
Ağır Tarifeler: ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle çelik ve alüminyuma uyguladığı yüzde 50'ye varan ağır gümrük vergileri taraflar arasındaki uçurumu derinleştiriyor.
Ottawa ve Mexico City’de Stratejik Hazırlık
Anlaşmanın koşulsuz şekilde 16 yıl uzatılmasını savunan Meksika, masadan uzlaşma çıkmaması senaryosuna karşı B planını hazırlıyor. Gümrüksüz ticaret avantajını kaybetmek istemeyen Meksika, otomotiv sektöründeki vergi sistemini iyileştirmek için pazarlık elini güçlü tutmaya çalışıyor.
Kanada cephesinde ise Başbakan Mark Carney liderliğindeki hükümet daha temkinli ve kararlı bir duruş sergiliyor. Kötü bir anlaşmaya imza atmayacaklarını net bir dille ifade eden Carney yönetimi, dijital hizmet vergisini askıya almak gibi bazı esneklikler gösterse de gümrük muafiyetlerini korumak için kırmızı çizgilerinden taviz vermiyor. ABD ise üretim tamamen kendi sınırları içine dönene kadar gümrük vergisi tehdidini bir kaldıraç olarak kullanmakta kararlı görünüyor.
İş Dünyasından "Yatırımlar Durabilir" Çığlığı
Washington'ın veto kararı, kıta genelindeki iş dünyasında ve küresel lobi gruplarında adeta panik havası yarattı. ABD Ticaret Odası, Kongre'ye acil çağrıda bulunarak USMCA’nın üçlü yapısının kesinlikle korunması gerektiği uyarısını yaptı.
Anlaşmanın sadece ABD içinde 13 milyondan fazla istihdamı desteklediğini vurgulayan ekonomi çevreleri, tedarik zincirlerinin en az 30 yıllık uzun vadeli projeksiyonlarla kurulduğuna işaret ediyor. Uzmanlar, ucu açık yıllık revizyon dönemlerinin yaratacağı gri alanların, Kuzey Amerika genelindeki milyarlarca dolarlık yeni sermaye yatırımlarını tamamen durdurabileceği konusunda ciddi endişeler taşıyor.
