İstanbul Ulaşımında Dijital Reform: Taksilerde "Singapur Modeli" Dönemi Başlıyor
İstanbul ulaşımının en çok tartışılan unsurlarından biri olan taksi problemi, bu kez sayısal eksiklik tartışmalarıyla değil, operasyonel verimlilik açısıyla masaya yatırıldı. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası (İTEO) Başkanı İsmet Dalcı, mega kentte hizmet veren taksilerin mevcut kapasitelerini tam olarak kullanamadığını çarpıcı verilerle ortaya koydu. Şu an kent genelinde 20 bin 311 taksinin bulunduğunu ve bu araçlarda yaklaşık 60 bin şoförün ekmek yediğini belirten Dalcı, temel problemin arz yetersizliği değil, yönetimsel ve dijital entegrasyon eksikliği olduğunu vurguladı.
Trafikte Boş Dolanma Oranı Yüzde 52’ye Ulaştı
Yapılan güncel araştırmalara göre, İstanbul sokaklarındaki ticari taksiler mesailerinin yarısından fazlasını yolcu aramaya harcıyor. Araçların verimlilik oranının yüzde 48 seviyelerinde kaldığını işaret eden İTEO Başkanı Dalcı, "100 kilometre yol kateden bir taksinin 52 kilometresi tamamen boş geçiyor. Bu durum hem esnaf için büyük maliyet hem de şehir trafiği için ciddi bir yük. Biz bu tıkanıklığı aşmak adına kendi akıllı yazılımımızı geliştirdik. Eğer verimliliği yüzde 48’den yüzde 90 seviyesine çıkarabilirsek, sisteme tek bir yeni araç eklemeden sahaya doğrudan 8 bin 531 yeni taksi dahil etmiş gibi bir rahatlama sağlayacağız" dedi.
"İstanbul’da 5 Farklı Taksi Konsepti Kafa Karıştırıyor"
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından hayata geçirilen "Uygulama Bazlı Taksi Taşımacılığı" sistemine ve ihale süreçlerine yönelik eleştirilerde bulunan Dalcı, şehirdeki karmaşaya dikkat çekti. Dünyanın hiçbir büyük metropolünde İstanbul’daki gibi 5 farklı taksi sınıfının (sarı, turkuaz, sarı-siyah, siyah ve uygulama tabanlı) bulunmadığını söyleyen Dalcı, bu durumun hem tarife netliğini bozduğunu hem de yolcuların kafasını karıştırdığını ifade etti. İdeal senaryoda yalnızca standart sarı taksiler ile 8 kişilik VIP siyah taksilerin bulunması gerektiğini savunan esnaf odası yönetimi, İBB’nin UKOME üzerinden aldığı kararların sahadaki yasal mevzuatlarla çeliştiğini iddia ederek konuyu yargıya taşıdıklarını hatırlattı.
Çözüm Formülü: Tek Merkezden Yönetilen Singapur Modeli
Dijital çağrı platformlarının esnaftan ve yolculardan kanunsuz şekilde "hizmet bedeli" adı altında komisyon almasından rahatsızlık duyduklarını belirten Dalcı, oda bünyesinde hazırlanan yeni yerli uygulamanın test süreçlerinin titizlikle yürütüldüğünü açıkladı. İstanbul’daki yetkililere sunulmak üzere "Singapur modeli" üzerine kurulu bir entegrasyon planı hazırladıklarını belirten Dalcı sistemin detaylarını şu sözlerle aktardı:
"Matematiksel verilerle konuşuyoruz. Geliştirdiğimiz durak entegreli bu sistem sayesinde yıllık 62 milyon litre akaryakıt tasarrufu sağlayarak milli servetimizi koruyacağız. Ayrıca 1,5 milyon metrekübe yakın karbon emisyonunun önüne geçerken, saatte 25 bin aracı aktif trafikten çekmiş olacağız. Bostancı'dan yolcu alan bir taksi Ümraniye’ye gittiğinde, sistem onu otomatik olarak o bölgedeki en yakın durağın dijital sırasına yerleştirecek. Böylece kimse şehir trafiğinde boşta gezerek yakıt tüketmeyecek."
Kamera İhalesindeki Fiyat Artışına Sert Tepki
Haberde taksi esnafının bir diğer önemli gündem maddesi ise araç içi güvenlik sistemlerinin maliyetleri oldu. Güvenlik gerekçesiyle taksilere takılması zorunlu kılınan kamera ve modül sistemleri için İBB tarafından yapılan yeni ihaleyi eleştiren Dalcı, fiyatların piyasa gerçeklerinin çok üzerinde olduğunu iddia etti. Daha önce 22 bin lira seviyesinde olan kamera yenileme maliyetinin son ihale ile 62 bin liraya fırladığını söyleyen Dalcı, "Dünyanın hiçbir yerinde 10 bin liralık bir kamera donanımına 62 bin lira ödenmez. Toplamda 12 bin araca bu sistem kurulduğunda ortaya 750 milyon liralık bir fatura çıkıyor. Esnafın hakkını koruyan bir oda başkanı olarak bu fahiş rakamlara onay vermem mümkün değil. İzmir'de olduğu gibi bu denetim ve kurulum yetkisinin oda uhdesine bırakılması için başvurularımızı yaptık" ifadelerini kullandı.
