İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), mart ayında 47,9 seviyesine gerileyerek sektördeki yavaşlama eğiliminin sürdüğünü ortaya koydu.
PMI Verisi Son 5 Ayın En Düşüğünde
İSO Türkiye İmalat PMI anketinin mart ayı sonuçlarına göre, şubatta 49,3 ile son 22 ayın en yüksek seviyesine ulaşan manşet PMI, martta 47,9’a düştü. Bu değer, son 5 ayın en düşük seviyesi olarak kaydedildi.
Endeksin eşik değer olan 50’nin altında kalması, imalat sektöründe faaliyet koşullarında bozulmaya işaret etti. Açıklanan veri, yılın ilk çeyreğinin sonunda sektörde ılımlı bir daralma yaşandığını gösterdi. Böylece imalat sanayisindeki kesintisiz yavaşlama eğilimi iki yıla ulaştı.
Yeni Siparişlerde ve İhracatta Zayıflama
Mart ayı verileri, toplam yeni siparişler ile yeni ihracat siparişlerinde yavaşlamanın belirginleştiğini ortaya koydu. Anket katılımcıları, bu gelişmede Orta Doğu’daki savaşın yarattığı belirsizliğin etkili olduğunu bildirdi.
Ayrıca fiyatlardaki artışın da talep üzerindeki baskıyı artırarak yeni siparişlerdeki düşüşe katkı sağladığı ifade edildi.
Üretim ve İstihdamda Gerileme
Talepteki zayıflık ve maliyet baskıları, üretimdeki yavaşlamanın sürmesine neden oldu. Üretimdeki düşüş, Kasım 2025’ten bu yana en yüksek seviyede gerçekleşti.
Yeni siparişlerdeki azalma ve üretim ihtiyacındaki gerileme, istihdam üzerinde de etkili oldu. Türk imalat sektöründe istihdam, son 6 ayın en yüksek oranında azaltıldı. Aynı dönemde satın alma faaliyetleri ve stok seviyelerinde de düşüş kaydedildi.
Maliyetler ve Fiyat Artışları Hızlandı
Anket sonuçlarına göre, girdi maliyetleri son 23 ayın, nihai ürün fiyatları ise son 25 ayın en hızlı artışını gösterdi. Bu artışta, Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle navlun, yakıt ve petrol maliyetlerinde yaşanan yükseliş belirleyici oldu.
Ham madde fiyatlarında da artış gözlenirken, satış fiyatları Şubat 2022’den bu yana en sert yükselişini kaydetti.
Tedarik Zincirinde Aksamalar
Savaşın etkileri tedarik zincirlerinde de hissedildi. Malzeme yetersizliği ve taşımacılıktaki aksaklıklar nedeniyle tedarikçilerin teslim sürelerinde artış yaşandı. Bu artış, Ağustos 2024’ten bu yana en belirgin düzeyde gerçekleşti.
Tüm Sektörlerde Yeni Siparişler Geriledi
İSO Türkiye Sektörel PMI verilerine göre, mart ayında izlenen 10 sektörün tamamında yeni siparişler yavaşladı. Bu durum Temmuz 2024’ten bu yana ilk kez görüldü.
Yeni siparişlerde en sert düşüş, Nisan 2020’den bu yana en yüksek daralmanın yaşandığı kara ve deniz taşıtları sektöründe kaydedildi. En sınırlı yavaşlama ise kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gerçekleşti.
Yeni ihracat siparişlerinin de tüm sektörlerde gerilediği bildirildi.
Üretimde Sektörel Ayrışma
Mart ayında üretimini artıran tek sektör kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler oldu. Bu sektör, son üç ayın ikisinde üretimde artış kaydetti.
Buna karşılık üretimde en belirgin daralma ağaç ve kağıt ürünleri sektöründe yaşandı. Kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe üretim artmasına rağmen, enflasyonist baskılar da bu sektörde en yüksek seviyede gerçekleşti.
Fiyat Eğilimlerinde Farklılaşma
Sektörler arasında fiyat artış eğilimlerinde farklılık gözlendi. Girdi maliyetlerinin en düşük arttığı giyim ve deri ürünleri sektöründe, nihai ürün fiyatları iki aylık artışın ardından sabit kaldı. Diğer tüm sektörlerde ise satış fiyatları artış gösterdi.
Teslimat Süreleri ve İstihdamda Değişim
İlk çeyrek sonunda 6 sektörde tedarikçi teslim süreleri kısalırken, kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe teslimat süreleri iki yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.
Şubat ayında 5 sektörde artan istihdam, mart ayında yalnızca iki sektörde yükseldi. Elektrikli ve elektronik ürünler ile makine ve metal ürünleri sektörlerinde istihdam artışı görülürken, diğer sektörlerde düşüş kaydedildi.
Ekonomist Değerlendirmesi
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şubat ayında gözlenen iyileşme sinyallerinin ardından mart ayında imalat sektöründe ivme kaybı yaşandığını belirtti.
Harker, yavaşlamanın büyük ölçüde Orta Doğu’daki savaşın etkilerinden kaynaklandığını ifade ederek, artan girdi maliyetleri ve tedarik zincirindeki aksaklıkların sektör üzerinde belirleyici olduğunu bildirdi.
