İSO 500’ün AR-GE Bütçesi 80 Milyar Liraya Dayandı
Türkiye'nin üretim lokomotiflerini bir araya getiren İstanbul Sanayi Odası (İSO) "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırmasının sonuçlarını paylaştı. Ortaya çıkan veriler, Türk sanayi devlerinin küresel rekabet güçlerini artırmak adına bütçelerini inovasyon ve teknolojiye yönlendirdiğini açıkça ortaya koydu. 2024 yılında 60,7 milyar lira seviyesinde gerçekleşen toplam AR-GE harcamaları, 2025 yılında yüzde 31,4’lük çarpıcı bir büyüme kaydederek 79,7 milyar liraya ulaştı.
Yatırımlardaki bu yükseliş, şirketlerin satış stratejilerine de yansıdı. AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı yüzde 0,72'ye ulaşarak 2015 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı ve son on yılın zirvesi olarak kayıtlara geçti.
Üç Sektör İnovasyonun Merkez Üssü Oldu
Sanayi devlerinin gerçekleştirdiği toplam AR-GE yatırımlarının çok büyük bir kısmı belirli lokomotif sektörlerde yoğunlaştı. Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da AR-GE bütçelerinde aslan payını alan ilk üç sektör değişmedi. Listede 39,1 milyar liralık bütçesiyle motorlu kara taşıtları sektörü açık ara zirvede yer alırken, onu 9,7 milyar lirayla elektrikli teçhizat imalatı ve 8,6 milyar lirayla bilgisayar, elektronik ve optik ürünler sektörü izledi. Bu üç ana sektör, İSO 500’ün toplam AR-GE harcamalarının yüzde 72,1’ini tek başına sırtladı.
Sektörlerin büyüklüklerinin yanı sıra, firma başına düşen harcama yoğunluğu analiz edildiğinde ise tablo daha da netleşti. AR-GE faaliyeti yürüten şirket sayısına göre yapılan hesaplamada, firma başına 1,2 milyar liralık harcamayla bilgisayar-elektronik sektörü en yoğun inovasyon yatırımı yapan alan oldu. Bu sektörü firma başına 909,6 milyon lirayla motorlu kara taşıtları ve 639 milyon lirayla ulaşım araçları imalatı takip etti.
Yenilikçi Şirket Sayısı Son 7 Yılın Zirvesinde
Araştırmanın en sevindirici çıktılarından biri de AR-GE masasına oturan şirket sayısındaki istikrarlı artış oldu. Geçmiş yıllarda dalgalı bir seyir izleyen ve 2018 yılında 276 firma ile tarihi rekorunu kıran AR-GE yapan kuruluş sayısı, sonraki yıllarda durağanlaşmıştı. 2023 ve 2024 yıllarında 265 seviyesinde çakılı kalan üretici sayısı, 2025 yılında yeniden atağa kalkarak 273’e yükseldi. Böylece sanayide inovasyon yapan aktör sayısı son 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Bu 273 kuruluşun sektörel dağılımında ise gıda imalatı 50 firmayla başı çekti. Gıdayı sırasıyla 43 firmayla otomotiv, 26 firmayla elektrikli teçhizat ve 24 firmayla kimya sektörü izledi.
Yüksek Teknolojide Tarihi Eşik yakalandı
İSO 500 araştırması, Türk sanayisinin teknolojik dönüşüm süreçlerine dair de önemli ipuçları barındırıyor. Teknolojik yoğunluklarına göre yapılan sınıflandırmada, yüksek teknoloji odaklı sektörlerin yarattığı katma değer payı kademeli yükselişini sürdürerek yüzde 7,6 ile tüm zamanların en yüksek oranına ulaştı. İlk kez 2018 yılında yüzde 5 barajını aşan bu oran, inişli çıkışlı dönemlerin ardından son dört yıldır kesintisiz büyüyor.
Buna karşın orta-yüksek teknolojili sektörlerin payı ufak bir gerilemeyle yüzde 26,4 seviyesine indi. Orta-yüksek ve yüksek teknolojili alanların toplam katma değerden aldığı pay ise yüzde 34 olarak gerçekleşti. Rapora göre, Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin brüt katma değerinin halen üçte ikilik kısmı düşük ve orta-düşük teknoloji seviyesindeki üretimlerden elde ediliyor. Bu durum, sanayide dijitalleşme ve yüksek teknolojiye geçiş stratejilerinin önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
