11 Kuruluştan "Gıda Okuryazarlığı" Seferberliği
Türkiye'de sürdürülebilirlik, gıda güvenliği, perakende sektörü ve tüketici hakları alanında faaliyet gösteren 11 öncü kuruluş, her yıl milyonlarca ton gıdanın bilinçsizce çöpe atılmasının önüne geçmek için tarihi bir adım attı. Doğrudan tüketici bilincini hedef alan yapılar, yayımladıkları ortak deklarasyonla geniş kapsamlı bir "Gıda Okuryazarlığı Seferberliği" başlattıklarını duyurdu. Girişimin temel amacı; korku temelli tüketim alışkanlıkları yerine bilimsel gerçeklere dayalı bir gıda bilinci inşa etmek.
Her Yıl 14 Milyon Ton Gıda ve Milli Servet Çöpe Gidiyor
Yayımlanan ortak bildiride paylaşılan güncel veriler, Türkiye’deki gıda israfının ürkütücü boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Ev, perakende noktaları ve hizmet sektörünü kapsayan zincirde her yıl yaklaşık 14 milyon ton gıda doğrudan çöpe gidiyor.
Kuruluşlar, çöpe atılan her paketin yalnızca bir besin maddesi olmadığını; üretimi için harcanan suyun, enerjinin, insan emeğinin, zamanın ve en önemlisi ülkenin ekonomik geleceğinin de çöpe atıldığına dikkat çekti. İsrafın mutfaktaki en büyük tetikleyicisi ise gıda ambalajlarının üzerindeki ibarelerin doğru okunamaması olarak öne çıkıyor.
10 Kişiden 7’si Etiketleri Yanlış Yorumluyor
Yapılan araştırmalar ve deklarasyonda paylaşılan çarpıcı verilere göre, Türkiye'de tüketicilerin yüzde 72'si gıda ambalajlarında yer alan iki kritik kavramın farkını bilmiyor: Son Tüketim Tarihi (STT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT).
Toplumun büyük bir kısmının bu iki kavramı birbiriyle karıştırması, aslında hâlâ güvenle tüketilebilecek durumda olan milyonlarca ton dayanıklı gıdanın ambalajı dahi açılmadan doğrudan çöpe fırlatılmasına neden oluyor. 11 kuruluş, bu bilgi eksikliğinin ortadan kaldırılması durumunda israf oranlarında çok ciddi bir düşüş yaşanacağını vurguluyor.
STT Güvenlik Alarmıdır, TETT İse Kalite Göstergesi
Bildiride, tüketicilerin mutfakta doğru kararlar alabilmesi için rehber niteliğinde iki temel kavramın ayrımı net bir şekilde paylaşıldı:
Son Tüketim Tarihi (STT): Et, balık, tavuk ve süt ürünleri gibi kolay bozulabilen gıdalarda kullanılır. Bu tarih bir güvenlik sınırıdır; STT'si geçen ürünler biyolojik risk taşıyabileceğinden kesinlikle tüketilmemelidir.
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Bakliyat, makarna, konserve, bisküvi gibi dayanıklı ürünlerde yer alır. TETT bir tehlike alarmı değil, ürünün tazelik, lezzet ve kalite sözleşmesidir. Uygun koşullarda saklanmış ve ambalajı zarar görmemiş bir ürün, TETT tarihi geçse bile kokusu, dokusu ve tadı kontrol edilerek güvenle tüketilebilir. TETT'si geçen gıdayı doğrudan çöpe atmak, milli serveti israf etmektir.
Seferberliğe İmza Atan 11 Güçlü Kuruluş
Mutfaklardaki gizli israfı bitirmek ve bilimsel farkındalık oluşturmak adına yan yana gelen, gıda sanayiinden tüketici federasyonlarına kadar uzanan o yapılar şunlar oldu:
Gıda Güvenliği Derneği
Gıda Perakendecileri Derneği
Güvenilir Ürün Platformu
Sürdürülebilirlik Akademisi
Sürdürülebilir Gıda Platformu
Temel İhtiyaç Derneği
Tüketici Başvuru Merkezi
Tüketiciyi Koruma Derneği
Tüketici Şikayetleri Federasyonu
Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası
Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu
Gıda okuryazarlığı hareketinin, önümüzdeki günlerde toplumsal farkındalık projeleri, dijital bilgilendirme kampanyaları ve eğitimlerle kitlesel bir boyuta taşınması hedefleniyor.
