EPDK Dağıtım Bedellerini Yüzde 68 Aşağı Çekti
Türkiye’nin yenilenebilir enerji serüveninde ilk harcı koyan güneş enerjisi yatırımları için hayati bir adım atıldı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), sektörün sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen "veriş yönlü dağıtım bedeli" politikasında köklü bir revizyona gitti. Yapılan yeni düzenlemeyle, 2019 yılı öncesindeki mevzuat kapsamında devreye giren ve 10 yıllık devlet alım garantisi süresi sona eren ilk nesil lisanssız güneş enerjisi santrallerinin (GES) şebekeye enerji verme maliyeti yüzde 68 oranında düşürüldü.
Bu hamleyle birlikte, ilk nesil üreticilerin kilowatt saat (kWh) başına ödediği 208 kuruşluk eski dağıtım bedeli, yaklaşık 65 kuruş seviyesine kadar geriledi. Geçici nitelikteki bu karar, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında yeni bir Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanıncaya kadar yürürlükte kalacak.
Yaklaşık 800 Tesis ve 550 Megavatlık Kapasite Koruma Altında
EPDK’den edinilen bilgilere göre, hayata geçirilen bu kritik indirim hamlesi, doğrudan 10 Mayıs 2019 öncesi mevzuata göre kurulan ve yasal alım garantisi sürecini tamamlayan yaklaşık 800 tesisi kapsıyor. Pazarın öncüleri olarak kabul edilen bu santrallerin toplam kurulu gücü 500 ila 550 megavat (MW) arasında değişiyor.
Türkiye, Mayıs 2019’da devreye giren yeni nesil lisanssız üretim modeliyle sanayide ve konut çatılarında öz tüketime dayalı büyük bir dönüşüm başlatmıştı. Mart 2026 verileri itibarıyla ülkenin toplam lisanssız elektrik kurulu gücü 24 bin 580 megavata ulaşmış durumda. Sektör temsilcileri, toplam pazarın genel dengesi ve arz güvenliği açısından, işletme süresini tamamlayan bu 550 megavatlık öncü kapasitenin sistemde tutulmasının kritik önemde olduğunu vurguluyor.
"Arz Güvenliği ve Yatırımcı İçin Kazan-Kazan Dönemi"
Kararı değerlendiren Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Başkanı Cem Özkök, düzenlemenin sektörün uzun süredir kanayan bir yarasına parmak bastığını ifade etti. İlk nesil tesislerin, yatırımcıların öz kaynaklarıyla inşa edilen milli servetler olduğunu hatırlatan Özkök, şu ifadeleri kullandı:
"Özellikle güneş üretiminin tavan yaptığı öğle saatlerinde, piyasa takas fiyatları ciddi oranda düşüyor. Dağıtım bedelinin yüksek olduğu eski sistemde, sisteme elektrik vermek yatırımcı için zarar anlamına geliyordu ve santraller üretimi durdurmak zorunda kalıyordu. EPDK'nin bu kararı riskleri minimize etti. Düşük maliyet sayesinde yerli üretim sistemde kalacak; bu hem arz güvenliği hem de yatırımcı için tam bir kazan-kazan formülüdür."
Özkök ayrıca, sektörün artık ortalama üretim mantığından "saatlik profil yönetimi" mantığına geçtiğini ve saatlik mahsuplaşma düzeninin yeni bir finansal disiplin getirdiğini de sözlerine ekledi.
Fiziki Personel ve Operasyonel Maliyet Krizine Son
Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan ise kararın saha operasyonlarındaki büyük bir kaosu engellediğini belirtti. Eski teknolojiye sahip santrallerin uzaktan yönetim altyapısının yetersiz olduğuna dikkat çeken Erkan, maliyet baskısı yüzünden üretimi durdurmak için sahalarda fiziki personel bulundurulduğunu aktardı.
Erkan, "Yatırımcı hem enerji kaybı hem de ekstra personel maliyetiyle boğuşuyordu. Atılan bu adım, maliyet kaynaklı zorunlu şalter kapatmaları ve sahada yaşanan operasyonel kayıpları tamamen bitirecektir. Sektörün önünü görebilmesi için bu kararı çok kıymetli bir başlangıç olarak görüyoruz" değerlendirmesinde bulundu. Sektör, Anayasa Mahkemesi kararları da gözetilerek 10 yılını dolduran tesislerin geleceğine yönelik kalıcı bir takvimin netleşmesini bekliyor.
