Ekonomide İki Kritik Hamle Birden
Ekonomi yönetimi, enflasyonla mücadele ve bütçe disiplini kapsamında iki kritik düzenlemeye imza attı. Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları ÖTV'den feragat ederek göğüsleyen "eşel mobil sistemi" için geri sayım başladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre, sistem 3 aylık bir geçiş sürecinin ardından 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılacak. Öte yandan aynı kararla sigara ve tütün mamullerinin vergilendirme yapısında da köklü bir değişikliğe gidildi.
Akaryakıtta Kademeli Vedanın Takvimi Netleşti
Mart 2026'da hayata geçirilen ve geride kalan 4 aylık süreçte dezenflasyon hedeflerine güçlü bir destek sağlayan eşel mobil sisteminde kartlar yeniden karılıyor. ABD-İsrail-İran geriliminin küresel piyasalardaki etkilerinin hafiflemesi ve uluslararası petrol fiyatlarının aşağı yönlü bir trende girmesi üzerine, sistemin bütçe üzerindeki yükünün kaldırılması kararlaştırıldı.
Yeni yol haritasına göre, rafineri fiyatlarında yaşanabilecek olası artışların ÖTV’den karşılanma oranları azaltıldı. Daha önce uygulanan yüzde 75-25 dengesi şu şekilde yeniden yapılandırıldı:
31 Temmuz’a kadar: Rafineri fiyat artışlarının yüzde 50’si ÖTV indirimleriyle sübvanse edilecek.
1 Ağustos - 30 Eylül arası: Bu destek oranı yüzde 25’e çekilecek.
1 Ekim itibarıyla: Eşel mobil sistemi tamamen tarihe karışacak ve fiyatlar doğrudan piyasa koşullarına bırakılacak.
Olası rafineri fiyat düşüşlerinde ise indirimin tamamı ÖTV tutarlarına artış olarak yansıtılmaya devam edecek. Ayrıca normal şartlarda Temmuz-Aralık dönemi için yapılması gereken Yİ-ÜFE güncellemesi, bu yıl akaryakıt ürünleri için uygulanmayarak fiyat istikrarı korunacak.
Sigarada Fiyat Dalgalanmalarına "Vergi Freni"
Düzenleme kapsamında sadece akaryakıt değil, tütün mamulleri de masaya yatırıldı. Sigara üzerindeki nispi ÖTV oranı yüzde 45’ten yüzde 42’ye düşürüldü. Yapılan bu indirimle birlikte, üreticilerin maliyet artışlarını fiyatlara yansıtırken karşılaştıkları çarpan etkisi zayıflatıldı. Eskiden üreticinin 1 liralık maliyet artışını karşılaması için sigara fiyatını 3,19 lira artırması gerekirken, yeni oranla bu zorunluluk 2,91 liraya geriledi.
Nispi vergi oranının düşürülmesiyle oluşabilecek kamu geliri kaybı ise paket başına alınan maktu vergi tutarlarındaki artışla dengelendi. Karar uyarınca asgari maktu vergi tutarı 2,2953 lira, maktu vergi tutarı ise 23,7404 lira olarak revize edildi. Sigarada da temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE güncellemesi askıya alınırken, bu sayede raflardaki ani ve fahiş fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Alkol ve Diğer Tütün Ürünlerinde Güncelleme Sürecek
Yapılan düzenleme sigara fiyatlarında dengeyi gözetirken, sigara dışındaki tütün mamulleri ile alkollü içecekleri muaf tuttu. Bu doğrultuda, alkollü içecekler ve sigara harici tütün ürünlerinde temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE oranındaki otomatik vergi güncellemeleri aynen uygulanmaya devam edecek.
