Dijital Reklamcılıkta Yeni Dönem
Gelişen teknoloji ve dijital platformların çeşitlenmesi, pazarlama stratejilerini kökten değiştirirken aldatıcı reklam modellerini de beraberinde getirdi. Ticaret Bakanlığı, sanal dünyada giderek daha karmaşık hale gelen yanıltıcı ilan ve tanıtımlara karşı tüketicinin korunma kalkanını güçlendirdi. Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile yapay zekadan hedefli reklamcılığa, influencer paylaşımlarından indirim kuponlarına kadar birçok alanda oyunun kuralları yeniden yazıldı.
Çocuklara Profilleme Yasağı ve Hedefli Reklam Şeffaflığı
Yeni dönemde, kullanıcıların internetteki ayak izlerini ve kişisel verilerini takip ederek kişiye özel sunulan "hedefli reklamlar" sıkı bir şeffaflık testine tabi tutulacak. Reklam verenler artık, söz konusu ilanların hangi kriterlere dayanarak tüketiciye gösterildiğini ve bu kriterlerin kullanıcı tarafından nasıl değiştirilebileceğini açık ve kolay erişilebilir şekilde sunmak zorunda olacak. Öte yandan en dikkat çekici maddelerden biri çocuklara yönelik adımlarda atıldı; çocukların kişisel verileri üzerinden profilleme yapılarak onlara özel hedefli reklam sunulması tamamen yasaklandı.
Yapay Zeka Karakterlerine "Dijital" Etiketi Geliyor
Teknolojinin sınırlarını zorlayan yapay zeka içerikleri de bakanlığın radarına girdi. Reklamlarda gerçeğinden ayırt edilmesi imkansız olan yapay zeka ürünü dijital karakterler kullanıldığında, bu durumun tüketicinin net bir şekilde anlayabileceği bir etiketle belirtilmesi zorunlu kılındı. Ayrıca, gerçek bir bireyin yapay zeka ile üretilmiş kopyasının, bir ürünü bizzat denemiş veya tavsiye ediyormuş gibi gösterildiği manipülatif reklam modellerine kesin olarak geçit verilmeyecek.
Fenomenlere "Reklam" İbaresi, İndirimlere "10 Gün" Kuralı
Sosyal medya dünyasını yakından ilgilendiren düzenlemeyle birlikte, içerik üreticilerinin (influencer) herhangi bir menfaat, indirim, hediye veya kazanç sağladığı paylaşımlarda "reklam" ya da "tanıtım" ibaresini açıkça kullanması yasal bir zorunluluk haline geldi. Tüketicilerin en çok mağdur olduğu sahte indirim kampanyalarına yönelik ise "Son 10 Gün" kriteri getirildi. Buna göre, indirimli satış ilanlarında üstü çizilen eski fiyat, o ürünün son 10 gündeki en düşük fiyatı olmak zorunda. Çabuk bozulabilen meyve, sebze gibi ürünler ile hizmet sektöründe ise bir önceki fiyat baz alınacak. Koşullu ve şarta bağlı satışlar da bundan böyle indirimli satış kurallarına göre denetlenecek.
Çevre Dostu İddiaları Belgelenmek Zorunda
Sürdürülebilirlik algısını suistimal eden reklamlar için de kriterler ağırlaştırıldı. Bir ürün ya da hizmet için altı doldurulmadan, açıklama yapılmadan kullanılan "çevre dostu", "doğa dostu" gibi genel geçer ibarelerin kullanımı yasaklandı. Bu tür çevresel iddiaların, ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun net bir şekilde açıklanması ve üniversiteler, akredite test kuruluşları ya da yetkili kurumlardan alınacak resmi belgelerle ispatlanması şart koşuldu.
Medyum İlanlarına Engel, Şikayet Sitelerine Jet Hızı
Yasa dışı şans oyunları, kumar ve bahis reklamlarına yönelik yasaklar genişletilerek yasa dışı tüm organizasyonlar kapsam içerisine alındı. Ayrıca falcı, medyum ve astrolog gibi alanlarda faaliyet gösterenlerin reklam yapma yasaklarının sınırları netleştirildi. Tüketici hakları ve memnuniyeti süreçlerini hızlandırmak adına, şikayet platformlarında yer alan iddialara yönelik satıcı firmalara tanınan 72 saatlik cevap verme süresi 48 saate düşürüldü. Bu süre zarfında yanıt vermeyen firmaların süreçleri doğrudan değerlendirilmeye alınacak. Ayrıca aslı astarı doğrulanmayan sahte tüketici yorumlarının yayınlanması engellenirken; takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği algısını yaratan ilanlara da geçit verilmeyecek.
Yürürlük Tarihi Netleşti: Tüketicileri yanıltan ve haksız rekabete yol açan uygulamaların önüne geçmeyi hedefleyen bu devrim niteliğindeki düzenlemeler, 1 Ağustos itibarıyla resmen uygulamaya girecek. Bakanlık, bu tarihten itibaren piyasadaki yoğun ve yaygın denetimlerin kararlılıkla süreceğini ilan etti.
