Dijital Çağda Yeni Kriz Kapıda mı?
Küresel finans piyasaları, Orta Doğu’da kalıcı barış arayışlarının getirdiği iyimserliği solumaya çalışırken, bu kez dijital dünyadan gelen maliyet fırtınasıyla sarsılıyor. Son yıllarda küresel ekonominin lokomotifi haline gelen yapay zeka ve ileri teknoloji yatırımları, tırmanan maliyetler nedeniyle piyasalar üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturmaya başladı. Uzmanlar, artan üretim giderlerinin son tüketiciye yansıtılma ihtimalinin dijital dönüşüm hızını yavaşlatabileceğinden endişe ediyor.
Çip Krizi Maliyet Baskısına Dönüştü
Dünya genelinde enerji fiyatlarının tetiklediği klasik enflasyon riskleri, rotasını dijital ekosisteme çevirdi. Yapay zeka teknolojilerine olan talebin patlaması, yarı iletken ve çip sektöründeki üretim maliyetlerini zirveye taşıdı. Talep fazlasının yarattığı bu fiyat baskısının, tüketicilerin dijital ürünlere erişimini zorlaştırabileceği öngörülüyor. Bu döngü, teknoloji devlerinin büyüme ve karlılık oranlarını doğrudan tehdit ediyor. Nitekim tüketici elektroniğinin öncüsü Apple’ın, yüksek çip maliyetleri sebebiyle bazı ürün gruplarında fiyat artışına gitmeyi planlaması, bu risklerin somut bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
ABD Verileri Fed Beklentilerini Öteledi
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yakından takip ettiği çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, mayıs ayında yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel gerçekleşti. Ancak bu oran, Ekim 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Analistler, petrol fiyatlarındaki yüksek seyre rağmen bu verinin ileriye dönük büyük bir bozulmaya işaret etmediğini, hatta enflasyonda yavaşlama senaryolarını destekleyebileceğini belirtiyor. Verilerin ardından Fed’in eylül ayında faiz artıracağına yönelik tahminler ekim ayına kayarken, yıl sonuna kadar iki faiz artışı ihtimali de zayıfladı. Öte yandan ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,1 büyürken, işsizlik maaşı başvuruları beklentilerin altında kalarak istihdam piyasasının direncini koruduğunu gösterdi.
Hürmüz Boğazı'nda Hücum
Jeopolitik cephede ise gözler yeniden Hürmüz Boğazı'na çevrildi. İran'ın boğazdan geçen gemilerden ücret talep edeceğine dair haberler ve İngiltere Deniz Ticaret Örgütü’nün (UKMTO) bölgede bir geminin saldırıya uğradığını bildirmesi, petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açtı. ABD ve Körfez ülkelerinin bu vergilendirmeyi kabul etmeyeceklerini açıklamasıyla yönünü yukarı çeviren Brent petrolün varil fiyatı, 74,96 dolara yükselmesinin ardından yeni işlem gününde 74,1 dolar seviyelerine çekildi. Bu sırada ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,36 ile son dönemin en düşük seviyesine gerilerken, Wall Street endekslerinden Nasdaq teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle yüzde 0,46 değer kaybetti.
Avrupa İyimser, Asya Borsalarında Teknoloji Depremi
Avrupa borsaları, gerileyen enerji fiyatlarının enflasyonist baskıyı azaltacağı beklentisiyle pozitif bir gün geçirdi. Ayrıca tarım kimyasalları devi Bayer’in ABD’deki kritik bir davada lehine karar çıkmasıyla hisselerinin yüzde 19’a yakın değer kazanması Avrupa piyasalarına can suyu oldu. İngiltere, Fransa ve Almanya borsaları günü yükselişle kapattı.
Buna karşılık Asya piyasalarında tam anlamıyla bir teknoloji bozgunu yaşandı. Yapay zeka hisselerine gelen satış dalgasının yanı sıra Japonya’da Tokyo enflasyonunun yüzde 1,7 ile beklentileri aşması, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) sıkılaşma adımlarını hızlandıracağı sinyalini verdi. Dolar/yen paritesinin 161,95 ile son 40 yılın zirvesini görmesiyle müdahale beklentileri arttı. Gelişmelerin ardından Japon Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Güney Kore Kospi endeksi ise yüzde 6,9 gibi sert düşüşler kaydetti.
Yurt İçinde Gözler Borsa İstanbul ve Savunma Sanayisinde
Borsa İstanbul, küresel satış baskısının da etkisiyle günü yüzde 0,50 azalışla 14.259,75 puandan tamamladı. Yeni güne yatay bir görünümle başlayan piyasada, dolar/TL kurunun bankalararası piyasada 46,60 seviyelerinden işlem gördüğü izleniyor.
Öte yandan, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’un Türk savunma sanayisine yönelik övgü dolu açıklamaları gündeme damga vurdu. Rutte, Türkiye’nin savunma elektroniği devi ASELSAN’ın tüm NATO üyelerine katkı sağlayan bir savunma devrimine öncülük ettiğini vurgulayarak, temmuz ayında Ankara’da geniş kapsamlı bir savunma sanayisi günü düzenleneceğini duyurdu.
Analistler, yurt içinde sakin bir veri gündemi olduğunu, yurt dışında ise ABD Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksinin yön tayininde etkili olacağını belirterek BIST 100 endeksinde 14.100 puanın destek, 14.400 puanın ise direnç seviyesi olarak izleneceğini kaydediyor.
