Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), artan borçlanma maliyetlerinin gelişmekte olan ülkelerin kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırdığı ve sağlık ile eğitim gibi temel kalkınma önceliklerine ayrılan kaynakları ciddi şekilde kısıtladığı uyarısında bulundu.
UNCTAD, küresel borç krizinin ulaştığı boyutları gözler önüne seren son "Borç Dünyası" (World of Debt) raporunu yayımladı. Raporda, yükselen borçlanma maliyetlerinin gelişmekte olan ülkelerin kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırdığı, sağlık ve eğitim gibi temel kalkınma önceliklerine ayrılan kaynakları ciddi şekilde kısıtladığı vurgulandı.
Faiz ödemeleri sağlık harcamalarını geçti
Rapora göre, dünya genelinde 3,7 milyar insanın yaşadığı 51 gelişmekte olan ülkede kamu borcuna ilişkin faiz ödemeleri, devletin sağlık veya eğitim harcamalarını geride bıraktı. Gelişmekte olan ülkeler, 2025 yılında kamu borcu için yaklaşık 1 trilyon dolar net faiz ödemesi gerçekleştirdi. Bu rakamın, 2010 yılındaki seviyenin neredeyse üç katına ulaşması dikkati çekti.
Küresel borç stoku artışta
Küresel kamu borcunun, 2010 yılındaki 49 trilyon dolar seviyesinden 2025 yılında 111 trilyon dolara ulaşacağı raporda belirtildi. Toplam borç stokunun üçte ikisinden fazlasının gelişmiş ekonomilere ait olduğu, buna karşın borç artış hızının gelişmekte olan ülkelerde çok daha agresif seyrettiği aktarıldı.
UNCTAD raporunda konuya ilişkin, "Borç, ülkelerin geleceğine yatırım yapmasına yardımcı olmalıdır. Ancak birçok gelişmekte olan ülkede, dış borç servisi şu anda yeni kaynak girişlerini aşmaktadır." ifadeleri kullanıldı.
Gelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ekonomiler arasındaki borçlanma maliyeti makasının kapatılması halinde, gelişmekte olan ülkelerin yılda 500 milyar dolar tasarruf edebileceği öngörülüyor. Bu tasarruf ile her yıl yaklaşık 1,3 milyon temel sağlık merkezi finanse edilebilecek ya da 1,6 milyar çocuğun yıllık asgari çeşitlilikte beslenme ihtiyacı karşılanabilecekti.
UNCTAD’ın raporunda, krizin aşılması için küresel düzeyde resmi kalkınma yardımlarındaki düşüşün tersine çevrilmesi, çok taraflı ve bölgesel kalkınma bankalarının kredi hacimlerinin genişletilmesi ve teknik yardımların artırılması önerildi. Ulusal düzeyde ise makroekonomik yönetimin güçlendirilmesi, borç portföy yapılarının iyileştirilmesi ve yenilikçi finansal araçların kullanımının yaygınlaştırılması çağrısı yapıldı.
UNCTAD'ın sekretarya desteğini yürüttüğü Borçlular Platformu, IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları kapsamında 12 Ekim'de Bangkok'ta bakanlar düzeyindeki yönetim kurulu ile ilk kez bir araya gelecek.
