Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin dış ticaret dengesini korumak ve vergi kayıplarının önüne geçmek adına gerçekleştirdiği gümrük denetimlerini üst seviyeye çıkardı. Yasal prosedürlere uyarak dürüst ticaret yapan işletmelerin haklarını güvence altına almayı amaçlayan sıkı denetimler meyvesini verdi. Bakanlık tarafından yürütülen sonradan kontrol ve ikincil denetimler neticesinde, bu yılın ilk 6 ayında kurallara aykırı hareket ettiği belirlenen firmalara toplamda 8,3 milyar liralık ek tahakkuk ve para cezası uygulandı.
Son dönemde artan denetim mekanizmalarıyla, yasa dışı ve usulsüz ticaret hamlelerine geçit verilmeyeceğinin altı bir kez daha çizildi.
Son 2,5 Yılda 28,7 Milyar Liralık Koruma Kalkanı
Bakanlık tarafından paylaşılan resmi verilere göre, geçmişe dönük yürütülen gümrük incelemeleri ve beyanname kontrollerinde son yıllarda büyük bir ivme yakalandı. Ticari ekosistemde haksız rekabeti engellemek adına son 2,5 yıllık süreçte usulsüz işlemlere kesilen toplam ceza ve ek tahakkuk miktarı 28,7 milyar lirayı buldu.
Cezai işlemlerin yıllara göre dağılımı ise denetimlerin kararlılıkla tırmandığını gözler önüne seriyor. 2023 yılına oranla yüzde 98'lik bir artış kaydedilen 2024 yılında 6,8 milyar liralık ceza uygulanırken, bu rakam 2025 yılında yüzde 100 artış göstererek 13,6 milyar liraya fırlamıştı. Bu yılın ilk yarısında ulaşılan 8,3 milyar liralık rekor bilanço ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 43'lük bir artışa işaret ediyor. Yılın ilk yarısındaki cezaların 6,5 milyar lirası ikincil kontrollerden, 1,8 milyar lirası ise sonradan kontrol süreçlerinden kaynaklandı.
Yapay Zeka ve Akıllı Sistemler Devrede
Milyonlarca gümrük beyannamesi ve yüz binlerce ticari işletme arasından mevzuata aykırı hareket edenlerin yakalanması şansa bırakılmıyor. Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü’nün yönetiminde yürütülen operasyonlarda, dijital dönüşümün en ileri araçları kullanılıyor.
Uzman kadroların yanı sıra Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) gibi ileri veri analitiği algoritmaları sayesinde riskli ve şüpheli işlemler saniyeler içinde tespit ediliyor.
Bölge Müdürlükleri ve Müfettişler Tetikte
Akıllı sistemlerin radarına takılan şüpheli firmalar, Bakanlık müfettişleri tarafından mercek altına alınarak geriye dönük derinlemesine denetimlerden geçiriliyor. Diğer taraftan, sisteme düşen riskli gümrük beyannameleri Türkiye genelindeki 18 bölge müdürlüğüne bağlı kontrol şubelerince detaylı ikincil incelemelere tabi tutuluyor.
Ticaret Bakanlığı, devletin vergi gelirlerindeki kayıp ve kaçağı sıfıra indirmek, piyasadaki adil rekabet ortamını korumak adına bu teknolojik ve fiziki denetimlerin önümüzdeki süreçte de vites artırarak devam edeceğini kararlılıkla vurguladı.
