Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de, mayıs vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı güne önemli bir artışla başladı. TSİ 09.00 itibarıyla fiyatlar, dünkü kapanış seviyesine göre yüzde 6 değer kazanarak 50,3 avro seviyesine ulaştı.
Söz konusu fiyat artışının arkasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran gündemine ilişkin "Ulusa Sesleniş" konuşmasındaki sert ifadeler yer alıyor. Trump, İran'daki askeri hedeflerin büyük oranda tamamlandığını ancak önümüzdeki 2-3 hafta içinde ülkeye "çok sert bir darbe" indirileceğini açıkladı. Bu açıklama, enerji arzının kilit noktası olan Hürmüz Boğazı ve çevresindeki risklerin artacağı beklentisini güçlendirdi.
"Destansı Öfke Operasyonu" ve Arz Kesintileri
Trump, Beyaz Saray’da yaptığı değerlendirmede İran’a yönelik operasyonun adını "Destansı Öfke" (Epic Fury) olarak tanımladı. Operasyon kapsamında belirlenen hedeflerin çoğuna ulaştıklarını vurgulayan Trump, İran'ı "Taş Devri'ne" geri göndereceklerini ifade etti.
Gerilimin askeri boyuta taşınmasıyla birlikte bölgedeki kilit üreticilerden kritik kararlar geldi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın bu saldırılara verdiği misillemelerin ardından, Körfez bölgesinin önemli enerji üreticileri olan Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gaz üretimine ara verdi. Özellikle yıllık 80 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimi gerçekleştiren Katar’ın üretimi durdurması, küresel LNG piyasası ve Avrupa’nın tedarik zinciri üzerinde baskı oluşturuyor.
Stoklardaki Erime ve Piyasa Hassasiyeti
Avrupa genelinde doğal gaz depolarının doluluk seviyesinin yüzde 27 seviyelerine kadar gerilemesi, piyasayı olası tedarik kesintilerine karşı daha savunmasız hale getiriyor. TTF'de gaz fiyatları, 28 Şubat'ta başlayan süreçten bu yana saldırı öncesi seviyelerine göre yüzde 100 artış göstererek megavatsaat başına 65 avroyu test etmişti.
Analistler, Trump'ın anlaşma sağlanamaması durumunda İran'daki elektrik santrallerini hedef alacağını söylemesinin belirsizliği artırdığını belirtiyor. Petrol tesislerinin "İran halkına şans vermek" adına vurulmayacağı açıklansa da, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili durumun ticaret kanallarını tıkadığı ifade ediliyor.
Küresel Ekonomi ve Enflasyon Baskısı
Jeopolitik krizin yanı sıra ABD’den gelen makroekonomik veriler de piyasaların odağında yer alıyor. ABD’de özel sektör istihdamı martta 62 bin kişiyle beklentilerin üzerinde artarken, imalat sanayi PMI verisi 52,7 değeriyle 2022’den bu yana en güçlü büyümeye işaret etti. Öte yandan, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6,4 artışla 107,7 dolara yükselirken, bu durumun küresel merkez bankalarını daha şahin bir duruşa zorlayabileceği öngörülüyor.
Enerji fiyatlarındaki bu dalgalanma karşısında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), IMF ve Dünya Bankası, Orta Doğu’daki savaşın ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla bir koordinasyon grubu kurma kararı aldı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) ise Hürmüz Boğazı’ndaki durumun küresel finans ve ticaret kanalları üzerindeki baskıyı hızla artırdığını bildirdi.
