Avrupa Birliği (AB), elektronik atıkları azaltma ve cihaz kullanım ömrünü uzatma stratejisi kapsamında akıllı telefon pazarında köklü bir değişikliğe gidiyor. 2023 yılında onaylanan ve kademeli bir geçiş süreci öngören Batarya Yönetmeliği uyarınca, 18 Şubat 2027 tarihinden itibaren AB ülkelerinde satışa sunulacak tüm yeni akıllı telefonlarda kullanıcı tarafından değiştirilebilir batarya özelliği zorunlu olacak. Bu düzenleme ile tüketicilerin, teknik servise ihtiyaç duymadan ve basit aletler yardımıyla cihazlarının bataryasını kendilerinin değiştirebilmesi hedefleniyor.
2025 Yılında Başlayan Kademeli Geçiş Süreci
Sürdürülebilir bir üretim ve tüketim modeli oluşturmayı amaçlayan yönetmelik, ilk etapta 2025 yılında dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterlerini devreye soktu. Bu kapsamda, AB pazarında yer alan akıllı telefon bataryalarının 800 şarj döngüsü sonrasında dahi başlangıç kapasitelerinin en az %80’ini koruması şart koşuluyor.
Ayrıca üreticiler, bir ürün modelinin satışını durdurduktan sonra en az 7 yıl boyunca yedek parçaları erişilebilir kılmakla yükümlü tutuluyor. Tamir kılavuzlarının halka açık hale getirilmesi ve bağımsız tamir hizmetlerinin engellenmemesi de bu sürecin yasal gereklilikleri arasında yer alıyor. "Kullan-at" modelinden uzaklaşmayı esas alan bu kurallar, doğal kaynakların verimli kullanılmasını ve ürünlerin daha düşük maliyetle uzun süre kullanılmasını amaçlıyor.
2027 Düzenlemesi ve Tasarım Değişiklikleri
Düzenlemenin 18 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek ikinci aşaması, bataryaların fiziksel yapısını doğrudan etkileyecek. Yeni nesil akıllı telefonlarda bataryalar, kullanıcıların kolayca çıkarıp takabileceği bir yapıda tasarlanacak. Ancak bu durumun, eski model cep telefonlarındaki basit arka kapak mekanizmalarına tam bir dönüş olması beklenmiyor.
Üreticilerin, modern cihazlardaki ince tasarım formunu ve su ile toza karşı dayanıklılık standartlarını koruyarak yeni çözümler geliştirmesi öngörülüyor. Bu doğrultuda, cihazlarda daha az yapıştırıcı kullanılması, standart vida girişlerinin tercih edilmesi ve bataryanın daha güvenli ancak erişilebilir bir bölmeye yerleştirilmesi bekleniyor.
Ekonomik Etkiler ve 20 Milyar Avroluk Tasarruf Hedefi
AB Komisyonu verilerine göre, akıllı telefonların sadece batarya performansı düştüğü için değiştirilmesi çevre üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Bataryaların kolayca değiştirilebilir hale gelmesiyle cihaz ömrünün birkaç yıl uzatılması planlanıyor. Bu dönüşümün ekonomik boyutu da oldukça dikkat çekici. Yapılan projeksiyonlara göre, tamir edilebilir ve uzun ömürlü cihazlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda yaklaşık 20 milyar avro tasarruf sağlaması bekleniyor.
Küresel Teknoloji Pazarında Yeni Standartlar
Avrupa Birliği'nin aldığı bu kararın, Apple ve Samsung gibi küresel teknoloji devlerinin üretim stratejilerini dünya genelinde değiştirmesi bekleniyor. Üreticilerin farklı pazarlar için ayrı donanım tasarımları geliştirmek yerine, operasyonel verimlilik adına tek tip tasarıma yönelmesi öngörülüyor.
Daha önce USB-C şarj girişi zorunluluğunda yaşandığı gibi, AB'nin batarya konusundaki standartlarının da fiilen küresel bir standart haline gelmesi muhtemel görünüyor. Bu durum, AB dışındaki pazarlarda satılan akıllı telefonların da daha tamir edilebilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasına zemin hazırlıyor.
