Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, yeşil dönüşüm ve döngüsel ekonomi hedefleri doğrultusunda otomotiv sektörünü yakından ilgilendiren devrim niteliğinde bir mevzuatı kabul etti. Birlik genelinde her yıl 6 milyondan fazla aracın ömrünü tamamlaması nedeniyle yaşanan devasa ham madde kaybını önlemeyi hedefleyen yeni kurallar; araç tasarımından üretime, ikinci el ihracatından hurda tesislerine kadar tüm süreci sıkı denetim altına alıyor.
AB Konseyi tarafından onaylanan düzenleme, otomotiv ekosistemini kaynak verimliliği yüksek ve çevreye duyarlı bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor.
Üretimde Dönüştürülmüş Plastik Zorunlu Olacak
Yeni kuralların yürürlüğe girmesini takip eden 6. yıldan itibaren, AB pazarında satışa sunulan tüm yeni araçlarda kullanılan plastiğin en az yüzde 15'inin geri dönüştürülmüş malzemeden elde edilmesi şart koşulacak.
10 yıllık süreç tamamlandığında ise bu oran yüzde 25’e çıkarılacak. Üstelik bu geri dönüştürülmüş plastiğin en az yüzde 20’lik bölümünün doğrudan ömrünü tamamlamış araçlardan kazanılmış malzemelerden oluşması gerekecek. Böylece otomotiv devleri, yeni bir araç üretirken eski araçların parçalarından yararlanmak zorunda kalacak.
Üreticilere Baştan Sona Sorumluluk
Geliştirilen modelle birlikte "Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu" kavramı otomotiv sektörünün merkezine yerleşiyor. Otomobil üreticileri, araçların sadece üretim ve satış aşamasından değil; kullanım ömrünü tamamlayıp atık haline geldiği son evreye kadar olan tüm süreçten mali ve organizasyonel olarak sorumlu tutulacak.
Bu sorumluluk kapsamında üreticiler, ömrünü tamamlamış araçların kullanıcıdan ücretsiz olarak geri alınmasını sağlamak ve araç tasarımlarını henüz proje aşamasındayken kolay sökülebilir ve dönüştürülebilir şekilde kurgulamakla yükümlü olacak.
İkinci El Kılıfıyla Yasa Dışı İhracata Yasak
Mevzuatın en kritik noktalarından birini de yasa dışı yollarla sökülen veya "ikinci el araç" adı altında AB dışına çıkarılan hurda araçlar oluşturuyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, trafiğe çıkmaya elverişli olmadığı tespit edilen kullanılmış araçların AB dışındaki üçüncü ülkelere ihracatı tamamen yasaklanıyor.
Ömrünü tamamladığı belirlenen araçlar yalnızca yetkilendirilmiş geri dönüşüm tesislerinde işleme alınabilecek; kesinlikle ikinci el olarak satılamayacak. AB bu adımla, hem gelişmekte olan ülkelerde çevre kirliliği yaratılmasının önüne geçmeyi hem de araçlarda bulunan değerli ham maddelerin Birlik sınırları içinde kalmasını sağlamayı hedefliyor.
İki Yıl Sonra Yürürlüğe Giriyor
Kapsamı ana hatlarıyla binek otomobiller ve hafif ticari araçlar olarak belirlenen yeni yönetmelik, yürürlüğe giriş tarihinden iki yıl sonra resmen uygulanmaya başlanacak. Kamyon, motosiklet ve özel amaçlı taşıtlar ise kademeli olarak daha sınırlı yükümlülüklere tabi tutulacak.
