Amerika Birleşik Devletleri, küresel tedarik zincirlerinde insan hakları ve iş gücü standartlarını merkeze alan tarihi bir karara imza attı. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yöntemiyle imal edilen ürünlerin ülkeye girişini engellemek amacıyla, toplam ithalatının %99,4'ünü oluşturan 60 ticaret ortağına ek gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Mart ayında başlatılan kapsamlı incelemelerin ardından alınan bu karar, uluslararası ticarette dengeleri yeniden şekillendirecek nitelikte.
Bölüm 301 Kapsamında Neşter Vuruldu
USTR tarafından yapılan resmi açıklamada, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın ünlü "Bölüm 301" maddesi hatırlatıldı. Yapılan soruşturmalar neticesinde, zorla çalıştırmayla üretilen mallara karşı caydırıcı ve etkin mevzuat uygulamayan ülkeler tek tek tespit edildi. Washington yönetimi, bu uygulamalara karşı kararlı bir duruş sergileyerek, gerekli düzenlemeleri yapmayan veya ABD ile bu alanda bağlayıcı anlaşmalara imza atmayan ülkeleri cezalandırma yoluna gitti.
Ülkelerin Mevzuatına Göre İki Farklı Tarife Oranı
Yeni vergi rejiminde ülkeler, insan hakları ve iş gücü alanında attıkları somut adımlara göre iki ayrı kategoriye ayrıldı:
%10 Oranındaki Kategori: Zorla çalıştırmayı engelleyen yasal düzenlemeleri hayata geçiren veya ABD ile yaptıkları ikili ticaret anlaşmalarında bu durumu taahhüt eden ülkeler %10'luk tarife diliminde yer aldı.
%12,5 Oranındaki Kategori: İç mevzuatında bu tür bir yaptırım barındırmayan ya da gerekli standartları karşılayamayan ülkeler için ise vergi oranı %12,5 olarak belirlendi.
| Tarife Oranı | Kapsama Giren Ülkeler ve Bölgeler |
|---|---|
| %10 | Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve Tayvan. |
| %12,5 | Türkiye, Japonya, Güney Kore, İsviçre ve şartları sağlayamayan diğer ticaret ortakları. |
Türkiye ve Dev Ekonomiler %12,5 Diliminde
Açıklanan listede dikkat çeken detaylardan biri de Türkiye'nin konumu oldu. Türkiye; Japonya, Güney Kore ve İsviçre gibi dev ekonomilerle birlikte %12,5'lik yüksek vergi grubunda yer aldı. Buna karşın Avrupa Birliği ülkeleri, Birleşik Krallık, Kanada ve Meksika gibi aktörler mevzuat uyumları sayesinde %10'luk alt grupta kalarak nispeten avantaj sağladı.
Zamanlama Manidar: Yeni Vergiler Derhal Yürürlükte
Açıklamaya göre söz konusu ek vergiler, 24 Temmuz tarihi itibarıyla ABD gümrüklerinden giriş yapan veya antrepolardan çekilen tüm ürünler için geçerli olmaya başladı.
Kararın zamanlaması da küresel piyasalar açısından kritik bir döneme denk geliyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası çerçevesinde yürürlüğe koyduğu ve hukuki tartışmalara neden olan %10'luk genel küresel tarifenin 150 günlük yasal süresi 24 Temmuz'da doluyordu. USTR'nin Bölüm 301 üzerinden devreye soktuğu bu yeni kararlar, ABD'nin korumacı ve denetleyici ticaret politikalarını kesintisiz bir şekilde sürdürme kararlılığında olduğunu gösteriyor.
