Yeni Anayasa Resmen Yürürlüğe Girdi
Orta Asya’nın stratejik gücü Kazakistan, siyasi ve hukuki yapısında köklü bir kabuk değişimine imza attı. 15 Mart’ta gerçekleştirilen referandumda halkın büyük desteğini alan yeni anayasa, bugün itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Atılan bu tarihi adım, ülkede 31 yıldır uygulanan çift meclisli parlamento sistemini sona erdirirken, devlet yönetiminden uluslararası hukuka, ekonomik haklardan sosyal yaşama kadar pek çok alanda ezberleri bozuyor.
Yeni dönemin startını veren Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, yayımladığı ulusa hitap mesajında vatandaşları tebrik ederek, "Bugün, bağımsız Kazakistan tarihinin yeni bir dönemi başlıyor. Ülkemiz; istikrarlı kalkınma, siyasi ve ekonomik reformlar ile kapsamlı modernleşme yolunda yeni bir aşamaya geçiyor" dedi.
31 Yıllık Parlamento Sistemi Evrildi: "Kurultay" Dönemi Başlıyor
Yeni anayasal reform, ülkenin yönetim mimarisini baştan aşağı değiştiriyor. Yapılan köklü düzenleme kapsamında iki meclisli parlamento yapısı tamamen tasfiye edildi. Bunun yerine, yasama faaliyetlerini tek çatı altında toplayacak olan 145 sandalyeli tek meclisli "Kurultay" kuruldu. Kurultay üyelerinin 5 yıllık süreyle nispi temsil sistemi üzerinden seçileceği belirtilirken, halkı temsil etme yetkisi de cumhurbaşkanı ile Kurultay arasında paylaştırıldı.
Öte yandan, yeni sistemde cumhurbaşkanlığı için mevcut yedi yıllık tek dönem kuralı korunurken, devlet başkanının atama yetkileri önemli ölçüde genişletildi. Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için ise doğuştan Kazakistan vatandaşı olma ve en az beş yıl devlet hizmeti ya da seçilmiş bir görevde bulunma şartı getirildi.
Uluslararası Hukukun Üstünlüğü Kaldırıldı, Yabancı Fonlara Kilit Vuruldu
Yeni anayasanın en dikkat çekici maddelerinden biri de küresel anlaşmalarla ilgili oldu. Yeni düzenlemeyle birlikte, uluslararası anlaşmaların iç hukuk üzerindeki üstünlüğüne son verildi. Bundan böyle anayasaya aykırı olduğu tespit edilen hiçbir uluslararası sözleşme onaylanmayacak ve yürürlükteki anlaşmaların iç hukukla tam uyumlu olması gerekecek.
Ayrıca, ülkedeki siyasi ve toplumsal dinamikleri yabancı müdahalelerden korumak amacıyla radikal adımlar atıldı. Siyasi partilerin ve sendikaların yabancı devletler, şirketler veya yabancı ortaklı kuruluşlar tarafından finanse edilmesi tamamen yasaklandı. Kar amacı gütmeyen sivil toplum kuruluşlarının dışarıdan aldığı mali desteklere ise şeffaf beyan zorunluluğu getirildi.
Yeraltı Zenginlikleri Halkın Tapusunda
Ekonomik olarak da toplumcu bir çizgi benimseyen yeni anayasa; toprak, su, yeraltı kaynakları ve tüm doğal zenginliklerin mülkiyetinin doğrudan halka ait olduğunu tescilledi. Devlet, bu kaynakları mülkiyet sahibi olan halk adına yönetmeye devam edecek.
Sosyal ve kültürel alanda da net çizgiler çeken 11 bölüm ve 96 maddelik anayasa metni, Kazakistan’ın binlerce yıllık "Büyük Bozkır" tarihinin mirasçısı olduğunu vurgulayarak devletin laik, üniter ve toprak bütünlüğünün dokunulmaz olduğunu güvence altına alıyor. Devlet dili Kazakça korunurken, Rusça resmi kurumlarda kullanılmaya devam edecek. Çoklu vatandaşlığın tamamen yasaklandığı yeni dönemde, evlilik kurumu ise yalnızca kadın ve erkek arasında özgür iradeye dayalı bir birliktelik olarak tanımlandı.
Referandumda yüzde 87,15 gibi ezici bir oranla kabul edilen yeni sözleşmenin, "Adil Kazakistan" vizyonu doğrultusunda toplumsal birlikteliği kalıcı hale getirmesi hedefleniyor.
