Washington ile Tahran arasında uzun süredir devam eden gerilimde tarihi bir eşik geçildi. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı stratejik açıklamalarla, İran ile yürütülen nükleer müzakerelerde sağlanan kritik ilerlemeyi dünya kamuoyuna duyurdu. Trump, İran tarafının nükleer faaliyetlerine yönelik küresel denetim mekanizmalarına "tam ve eksiksiz" olarak kalıcı şekilde rıza gösterdiğini belirtti.
Batı medyasında yer alan bazı analizleri ve Tahran kanadından gelen açıklamaları eleştiren ABD Başkanı, muhalif odakların "ABD'nin elde ettiği zaferi küçümseme eğiliminde" olduğunu savundu. Sürecin kesin hatlarla netleştiğini vurgulayan Trump, "İran, uzak geleceğe kadar, yani sonsuza dek en üst düzey nükleer denetimlere tam ve eksiksiz razı oldu. Bu adım, küresel ölçekte nükleer dürüstlüğü tescilleyecektir" ifadelerini kullandı.
"Kabul Etmeselerdi Masadan Kalkacaktık"
Müzakerelerin arka planına dair çarpıcı ipuçları veren Trump, sağlanan bu mutabakatın ABD’nin kararlı duruşunun bir sonucu olduğunu ima etti. Tahran yönetiminin bu denetimleri kabul etmediği bir senaryoda diplomatik temasların tamamen sonlandırılacağını net bir dille ifade eden Trump, masada geri adım atmadıklarını vurguladı.
İran'ın verdiği bu kritik tavizlerin ardından Washington yönetimi de stratejik bir hamleyle karşılık verdi. Küresel ticaretin ve enerji koridorlarının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda uygulanan askeri ve ticari yaptırımlarda esnemeye gidildi.
Hürmüz Boğazı'nda Abluka Esnetildi Ancak Tetikte Bekleniyor
Beyaz Saray, İran'ın attığı geri adımlara karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine açık kalmasına ve bölgedeki deniz ablukasının askıya alınmasına onay verdi. Ancak Trump, askeri seçeneğin ve tam abluka planının her an masada kalmaya devam ettiğinin altını çizdi. Gelişmelerin seyrine göre pozisyon alacaklarını belirten ABD Başkanı, "Ablukanın yeniden devreye girmesi şu an için düşük bir ihtimal gibi görünse de tedbiri elden bırakmıyoruz; askeri gemilerimiz her ihtimale karşı stratejik noktalarda hazır bekleyecek" uyarısında bulundu.
Serbest Bırakılan Fonlar ABD Kontrolünde Olacak
Anlaşmanın mali boyutu ve yaptırımların esnetilmesiyle açığa çıkacak kaynakların yönetimi de tamamen Washington'ın denetiminde şekilleniyor. ABD Hazine Bakanlığı tarafından serbest bırakılacak İran varlıkları, Tahran’ın doğrudan kullanımına sunulmayacak. Trump, bu fonların yine ABD kontrolündeki özel bir emanet hesabına aktarılacağını açıkladı.
Söz konusu kaynaklar, İran'ın içinde bulunduğu derin ekonomik ve lojistik darboğazı hafifletmek adına yalnızca insani yardım kapsamında değerlendirilecek. Tahran yönetimi, bu parayı sadece Amerikalı üreticilerden mısır, buğday ve soya gibi temel gıda maddeleri ile tıbbi malzeme satın almak için kullanabilecek. Yaşanan süreci insani bir kriz olarak nitelendiren Trump, "Çok geç olmadan bu yardımı sağlamanın gerekli olduğuna inanıyorum. Diplomatik görüşmeler şu an için oldukça verimli ilerliyor" dedi.
Petrol Piyasasında Enerji Rekoru ve Fiyat Düşüşü
Diplomatik alandaki bu yumuşama, küresel enerji piyasalarına da anında yansıdı. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azalmasıyla birlikte ticaret hacminin tarihi zirvelere ulaştığını belirten Trump, bölgeden sadece bir gün içinde 19 milyon varil petrol taşınarak tüm zamanların rekorunun kırıldığını aktardı. Küresel piyasalarda petrol fiyatlarının düşüş eğilimine girdiğini kaydeden ABD Başkanı, diplomaside atılan bu kararlı adımların ardından "Dünya artık çok daha güvenli bir yer" değerlendirmesinde bulundu.
