Orta Doğu’da bölgesel gerilimi tırmandırabilecek kritik bir nükleer dosya, uluslararası diplomasinin yoğun çabalarıyla çözüme kavuşturuluyor. ABD merkezli yayın organı Axios’un Washington ve Tel Aviv kaynaklarına dayandırdığı habere göre; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye sınırları içerisindeki gizli bir tesiste muhafaza edilen radyoaktif ve nükleer materyalleri güvenli bir şekilde ülkeden çıkarmak için operasyonel hazırlıklarına başladı.
Washington ile Tel Aviv hattında bir yılı aşkın süredir gizlilikle yürütülen müzakereler, Suriye ve UAEA arasında varılan resmi mutabakatla somut bir aşamaya taşındı.
İsrail’den "Vururuz" Uyarısı
Müzakere sürecinin arkasındaki temel dinamiklerden birinin İsrail’in bölgedeki güvenlik endişeleri olduğu belirtiliyor. İsrailli yetkililerin, devrik Beşşar Esed rejiminden kaldığı ifade edilen nükleer materyallerin "Site 99" adı verilen tesiste saklandığını öne sürerek Washington yönetimine uyarıda bulunduğu öğrenildi. Tel Aviv yönetimi, söz konusu nükleer birikimin tesisten çıkarılmaması durumunda doğrudan askerî hava harekâtı düzenleyebileceğini muhataplarına iletti.
Gerilimin tırmanmasını ve olası bir bölgesel çatışmayı engellemek isteyen ABD yönetimi ise İsrail’den tek taraflı askerî adımlardan kaçınmasını talep etti. Washington; Tel Aviv, Şam ve UAEA hattında mekik diplomasisi yürüterek sürecin uluslararası denetim altında çözülmesini sağladı.
Tesiste Ne Var?
ABD’li kaynaklar, gizli tesiste bulunan materyalin niteliğine dair önemli detaylar paylaştı. İddialara göre tesiste, uranyum cevherinin işlenmesiyle elde edilen ve nükleer yakıt üretiminin ilk aşamalarında hayati rol oynayan "sarı kek" (uranyum konsantresi) stoklanmış durumda.
Bunun yanı sıra, İsrail’in 2007 yılında hava saldırısıyla imha ettiği El Kibar nükleer reaktör projesinden geri kalan çeşitli radyoaktif bileşenlerin de bu tesiste tutulduğu kaydediliyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Operasyona Hazırlanıyor
Suriye yönetimi ile UAEA arasında yürütülen görüşmelerin ardından tarafların, nükleer materyallerin güvenli bir şekilde ülke dışına transfer edilmesini öngören resmi anlaşmaya imza attığı bildirildi.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte UAEA uzmanları, materyallerin tespiti, ambalajlanması ve uluslararası standartlara uygun biçimde Suriye dışına taşınması için teknik hazırlık sürecini başlattı. Tahliye operasyonunun tamamlanmasıyla birlikte bölgedeki potansiyel bir güvenlik riskinin ortadan kaldırılması hedefleniyor.
