İran'da Hürmüz Resti
Küresel deniz ticaretinin ve enerji sevkiyatının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, yeni bir jeopolitik krizle çalkalanıyor. Bölgedeki askeri ağırlığını korumak isteyen İran, Umman yönetiminin uluslararası mekanizmalarla birlikte devreye sokmaya çalıştığı yeni bir denizcilik stratejisine çok sert bir karşılık verdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, bölgede kendi onayları dışında atılan adımları "büyük bir risk" olarak nitelendirerek adeta teyakkuza geçti.
Tahran’dan "Koordinasyonsuz Güzergah" İtirazı
İran devlet televizyonunda geniş yankı bulan resmi açıklamada, doğrudan Umman'ın adı zikredilmese de hedef net bir şekilde ortaya kondu. Bazı bölgesel ve uluslararası merciler tarafından Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerini düzenlemek amacıyla tek taraflı bir alternatif koridor ilan edildiğini belirten İran Donanması, bu girişimi sert bir dille reddetti. Yapılan açıklamada, "İran İslam Cumhuriyeti ile gerekli koordinasyon kurulmadan yürürlüğe konulmaya çalışılan yeni bir geçiş güzergahı hamlesi sadece kabul edilemez olmakla kalmayıp, aynı zamanda tamamen tehlikeli bir zemin hazırlamaktadır" denildi.
"Tek Yetkili Güzergah Bizim Belirlediğimizdir"
Stratejik boğazdaki deniz trafiğinin kontrolü konusunda geri adım atmayacağını vurgulayan Tahran yönetimi, denizcilik şirketlerine ve bölge ülkelerine açık bir çağrıda bulundu. Hürmüz Boğazı’nda uluslararası hukuka uygun ve güvenli geçişin tek yolunun İran tarafından deklare edilen rotalar olduğunu savunan Devrim Muhafızları, bu sınırların dışına çıkılmaması gerektiğinin altını çizdi. Deniz trafiğini yakından takip ettiklerini bildiren askeri yetkililer, "Belirlenen resmi rotaların dışındaki her türlü gemi trafiğinin kesinlikle önlenmesini önemle tavsiye ediyoruz" uyarısında bulundu.
Kanal 16 Üzerinden Kesin Talimat: "İhlal Edenlere Müdahale Edilecek"
Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı kullanacak ticari ve askeri tüm gemilerin uyması gereken prosedürler de yeniden hatırlatıldı. Bölgedeki seyrüsefer güvenliğinin ancak İran Devrim Muhafızları Donanması ile kurulacak doğrudan temasla sağlanabileceğini duyuran Tahran, gemilerin bölgeye girmeden önce "Kanal 16" telsiz hattı üzerinden koordinasyon sağlamasının zorunlu olduğunu belirtti. Bu kurala riayet etmeyen, yeni koridoru kullanmakta ısrar eden veya koordinasyon ağının dışına çıkan gemiler hakkında uluslararası kurallar çerçevesinde gerekli yasal ve askeri işlemlerin tavizsiz bir şekilde uygulanacağı bildirildi.
Krizin Arkasında Ne Var? Umman ve IMO Ortaklığı
Bölgedeki bu ani restleşmenin fitili, Umman Ulaştırma Bakanlığı tarafından atılan bir adımla ateşlenmişti. Umman makamları, Hürmüz Boğazı’ndaki yoğunluğu azaltmak ve seyrüsefer güvenliğini alternatif yollarla desteklemek amacıyla küresel denizcilik otoritesi Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile ortak bir çalışma yürüttüklerini açıklamıştı. Umman, gemilerin güvenli geçişi için "geçici bir deniz koridoru" seçeneğini devreye soktuklarını ve deniz taşımacılığı yapan aktörlerin koordinasyonu doğrudan IMO üzerinden yürütmesi gerektiğini ilan etmişti. Ancak Umman ve küresel aktörlerin bu hamlesi, bölgedeki deniz sınırları ve egemenlik hakları konusunda hassas olan İran’ın güvenlik duvarına çarpmış oldu.
