İsrail Meclisi Vergi Kesintisi Yasasını Onayladı
İsrail Parlamentosu, Filistin yönetiminin ulusal ekonomisini ve idari yapısını doğrudan etkileyecek kritik bir yasal düzenlemeye imza attı. Pazartesi günü gerçekleştirilen genel kurul oturumunda, Filistin adına toplanan vergi ve gümrük gelirlerinden kalıcı olarak kesinti yapılmasını öngören yasa tasarısı, ikinci ve üçüncü okumaların ardından kabul edilerek yasalaştı. İktidardaki Likud Partisi Milletvekili Avihai Avraham Boaron tarafından meclis gündemine taşınan bu hamle, Ramallah yönetimini derin bir mali krizle karşı karşıya bırakabilir.
"Makasa" Gelirleri Doğrudan İsrail Hazinesine
Yeni yasal mevzuata göre, İsrail’in Filistin yönetimi namına sınır kapılarında tahsil ettiği ve "makasa" (mahsuplaşma) olarak isimlendirilen gümrük vergilerinden her yıl düzenli olarak belirli miktarlarda kesintiye gidilecek. Kesilecek tutarın boyutu, aşırı sağcı kimliğiyle tanınan İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in hazırlayacağı özel raporlar doğrultusunda, Ulusal Güvenlik İşleri Bakanlar Komitesi tarafından kararlaştırılacak.
Yasanın en dikkat çekici maddelerinden biri ise el konulan bu meblağların doğrudan İsrail devlet hazinesine devredilecek olması. Ancak öncelik hakkı, Filistinlilerin eylemleri nedeniyle zarar gördüğünü iddia eden ve İsrail mahkemelerinden tazminat kararı alan İsrail vatandaşlarına verilecek. Biriken tazminat borçları bu fondan ödendikten sonra geriye kalan bakiye İsrail hazinesinde kalacak.
Smotrich’in Fiili Uygulaması Resmileşti
Aslında bu hamle, İsrail medyasında ve siyasetinde tamamen yeni bir pratik değil. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İsrail mahkemelerinin geçmiş yıllarda aldığı onlarca milyon dolarlık tazminat hükümlerini gerekçe göstererek Filistin fonlarından kesintiler yapıyordu. Ancak meclisten geçen bu son tasarı, daha önce geçici ya da idari kararlarla yürütülen bu cezalandırma mekanizmasını kalıcı ve sistematik bir yasal statüye kavuşturmuş oldu.
Paris Ekonomik Protokolü Fiilen İşlevsizleşiyor
Filistin ekonomisinin can damarı niteliğindeki "makasa gelirleri", 1994 yılında Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile İsrail arasında imzalanan Paris Ekonomik Protokolü’ne dayanıyor. Oslo Anlaşması’nın iktisadi omurgasını oluşturan bu protokole göre, Filistin topraklarına giren tüm ithal ürünlerin vergisi sınır kapılarında İsrail Maliye Bakanlığı tarafından toplanıyor. İsrail, bu aracılık ve tahsilat hizmeti karşılığında toplam gelirden yüzde 3 oranında bir komisyon keserek kalan parayı Filistin hazinesine aktarmakla yükümlü bulunuyor. Yıllık bazda yaklaşık 380 milyon şekel (yaklaşık 102 milyon dolar) tutan bu kaynak, Filistin kamu çalışanlarının maaşlarından temel altyapı hizmetlerine kadar tüm yönetim aygıtının finansmanında kullanılıyor.
Ramallah’ta Memur Maaşları Tehlikede
İsrail’in 2019 yılından bu yana gerilimi tırmandıran gerekçelerle bu paralara kısmen el koyması, Filistin yönetimini uzun süredir maaşları tam ödeyemez hale getirmişti. Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa, geçtiğimiz aylarda yaptığı resmi açıklamada, Tel Aviv’in sadece Gazze Şeridi’nde değil, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te de baskıyı ekonomik boyuta taşıdığını vurgulamıştı. Mustafa, son bir yıl içinde makasa gelirlerinden yapılan kesintilerin tarihin en yüksek seviyesine ulaştığını ve İsrail'in hak edilen gümrük gelirlerini Filistin hazinesine devretmeyerek Ramallah'ı işlevsizleştirmeyi amaçladığını belirtmişti. Yasalaşan bu son kararın ardından, Filistin kamu sektöründe çok daha derin bir ekonomik felcin yaşanmasından endişe ediliyor.
