ABD ve Katar’dan İran İçin 100 Milyar Dolarlık Finansal Hamle
Orta Doğu'da silahların susması ve diplomatik kanalların yeniden açılmasının ardından küresel finans piyasalarını ve diplomatik dengeleri sarsacak dev bir iddia gündeme bomba gibi düştü. ABD ve İran arasında varılan tarihi ateşkes sürecinin arkasından, Washington yönetiminin Doha ile birlikte Tahran’ın dünya genelinde dondurulmuş haldeki milyarlarca dolarlık fonuna erişimini sağlayacak gizli bir plan üzerinde mesai harcadığı ileri sürüldü.
Amerikan medyasının önde gelen yayın organlarından The Wall Street Journal'ın (WSJ) konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, söz konusu plan yaklaşan kritik diplomatik müzakereler öncesinde İran’a yönelik bir "erken mali teşvik" niteliği taşıyor.
İlk Etapta 6 Milyar Dolar Masada
Sızan planın mimarları, küresel ölçekte yaptırımlar ve deniz ablukaları nedeniyle bloke edilen, İran'a ait tahmini 100 milyar dolarlık nakit varlığın bir kısmını kademeli olarak serbest bırakmayı hedefliyor. Finansal koridorun ilk ayağının ise Katar bankalarında tutulan 6 milyar dolarlık nakit hacmiyle başlatılması öngörülüyor.
Söz konusu fonların tamamının geçmiş dönemde petrol ihracatından elde edilen ancak uluslararası yaptırımlar sebebiyle yurt dışındaki hesaplarda dondurulan paralardan oluştuğu biliniyor.
Katar Merkez Bankası Denetiminde "İnsani Yardım" Formülü
Henüz tam taslağı netleşmeyen finansal formüle göre, serbest bırakılacak milyarlarca dolar doğrudan Tahran’ın kasasına nakit olarak girmeyecek. Kurulacak mekanizma kapsamında Katar, İran Merkez Bankası'nın uluslararası piyasalardan sipariş edeceği gıda, temel ilaç ve diğer kritik insani yardım malzemelerinin ödemelerini bu dondurulmuş fonlardan karşılayacak. Böylece paranın askeri ya da farklı amaçlarla kullanılmasının önüne geçilirken, İran'ın içinde bulunduğu ekonomik dar boğaza can suyu verilmiş olacak.
Büyük Pazarlık Öncesi "Hürmüz" Diplomasisi
Bu kritik finansal hamlenin, cephedeki sıcak çatışmaların durdurulması ve küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılmasına yönelik sağlanan uzlaşmanın doğrudan bir uzantısı olduğu belirtiliyor. Washington'ın önümüzdeki iki ay boyunca Tahran yönetimiyle yürüteceği kapsamlı ve doğrudan müzakerelerde, bu fon erişim modelini en güçlü diplomatik kozlardan biri olarak masada tutması bekleniyor.
Trump ve Pezeşkiyan’ın Dijital İmzası Yeni Dönemi Başlatmıştı
Hatırlanacağı üzere, ABD ile İran arasında Pakistan'ın ara buluculuğunda yürütülen yoğun mekik diplomasisi, 14 Haziran'da savaşın durdurulmasını öngören 14 maddelik tarihi bir mutabakatla sonuçlanmıştı. Kamuoyunda "İslamabad Mutabakatı" olarak adlandırılan bu tarihi zapt, 18 Haziran'da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından dijital ortamda resmen imzalanmıştı.
Lübnan'ı da kapsayacak şekilde bölgedeki büyük savaşı sonlandıran, Hürmüz Boğazı üzerindeki blokajı kaldıran ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasına son veren bu anlaşmanın ardından taraflar şimdi daha zorlu bir viraja giriyor. Önümüzdeki günlerde başlaması planlanan 60 günlük kritik müzakere sürecinde, İran’ın nükleer programının geleceği ve uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması gibi hayati başlıklar masaya yatırılacak. Katar merkezli bu mali planın ise, bu zorlu müzakerelerin seyrini kolaylaştıracak en önemli hamle olduğu ifade ediliyor.
